{"id":122,"date":"2019-03-20T19:26:29","date_gmt":"2019-03-20T18:26:29","guid":{"rendered":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/?page_id=122"},"modified":"2024-01-27T20:28:28","modified_gmt":"2024-01-27T19:28:28","slug":"rozdzial-5","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/biblioteka\/sprawa-zmartwychwstania\/rozdzial-5\/","title":{"rendered":"Sprawa zmartwychwstania &#8211; rozdzia\u0142 5"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"122\" class=\"elementor elementor-122\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t\t\t<header class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-2900a147 elementor-section-content-middle elementor-section-height-min-height elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-items-middle\" data-id=\"2900a147\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-3afc8618\" data-id=\"3afc8618\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-72937216 elementor-section-full_width elementor-section-content-middle elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"72937216\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-3b52d109\" data-id=\"3b52d109\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-36fc2991 elementor-nav-menu__align-justify elementor-nav-menu--dropdown-mobile elementor-nav-menu--stretch elementor-nav-menu__text-align-center elementor-nav-menu--toggle elementor-nav-menu--burger elementor-widget elementor-widget-global elementor-global-3611 elementor-widget-nav-menu\" data-id=\"36fc2991\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;submenu_icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas e-plus-icon&quot;,&quot;library&quot;:&quot;&quot;},&quot;full_width&quot;:&quot;stretch&quot;,&quot;sticky&quot;:&quot;top&quot;,&quot;_animation_mobile&quot;:&quot;none&quot;,&quot;sticky_parent&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;layout&quot;:&quot;horizontal&quot;,&quot;toggle&quot;:&quot;burger&quot;,&quot;sticky_on&quot;:[&quot;desktop&quot;,&quot;tablet&quot;,&quot;mobile&quot;],&quot;sticky_offset&quot;:0,&quot;sticky_effects_offset&quot;:0,&quot;sticky_anchor_link_offset&quot;:0}\" data-widget_type=\"nav-menu.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<nav aria-label=\"Menu\" class=\"elementor-nav-menu--main elementor-nav-menu__container elementor-nav-menu--layout-horizontal e--pointer-overline e--animation-grow\">\n\t\t\t\t<ul id=\"menu-1-36fc2991\" class=\"elementor-nav-menu\"><li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-home menu-item-7829\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/\" class=\"elementor-item menu-link\">strona g\u0142\u00f3wna<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-has-children menu-item-1987\"><a aria-expanded=\"false\" href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/relacja-z-bogiem\/\" class=\"elementor-item menu-link\">Relacja z Bogiem<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-2038\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/relacja-z-bogiem\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\">Relacja z Bogiem<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1260\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/spadajace-talerze\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\">Film Spadaj\u0105ce Talerze<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-4158\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/onas\/\" class=\"elementor-item menu-link\">o nas<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1977\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/etrenerzy\/\" class=\"elementor-item menu-link\">E-trenerzy<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-186\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/kontakt\/\" class=\"elementor-item menu-link\">KONTAKT<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-has-children menu-item-29\"><a aria-expanded=\"false\" href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/biblioteka\/\" class=\"elementor-item menu-link\">MATERIA\u0141Y DODATKOWE<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-2041\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/biblioteka\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\">materia\u0142y dodatkowe<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1140\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/quizy\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\">Quizy<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1094\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/tapety\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\">TAPETY NA TELEFON<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1095\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/pulpit\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\">TAPETY NA PULPIT<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\t\t\t<\/nav>\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-menu-toggle\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Menu Toggle\" aria-expanded=\"false\">\n\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"elementor-menu-toggle__icon--open eicon-menu-bar\"><\/i><i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"elementor-menu-toggle__icon--close eicon-close\"><\/i>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<nav class=\"elementor-nav-menu--dropdown elementor-nav-menu__container\" aria-hidden=\"true\">\n\t\t\t\t<ul id=\"menu-2-36fc2991\" class=\"elementor-nav-menu\"><li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-home menu-item-7829\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">strona g\u0142\u00f3wna<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-has-children menu-item-1987\"><a aria-expanded=\"false\" href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/relacja-z-bogiem\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Relacja z Bogiem<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-2038\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/relacja-z-bogiem\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Relacja z Bogiem<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1260\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/spadajace-talerze\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Film Spadaj\u0105ce Talerze<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-4158\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/onas\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">o nas<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1977\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/etrenerzy\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">E-trenerzy<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-186\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/kontakt\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">KONTAKT<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-has-children menu-item-29\"><a aria-expanded=\"false\" href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/biblioteka\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">MATERIA\u0141Y DODATKOWE<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-2041\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/biblioteka\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\" tabindex=\"-1\">materia\u0142y dodatkowe<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1140\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/quizy\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Quizy<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1094\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/tapety\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\" tabindex=\"-1\">TAPETY NA TELEFON<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1095\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/pulpit\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\" tabindex=\"-1\">TAPETY NA PULPIT<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\t\t\t<\/nav>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-7bf5ae95\" data-id=\"7bf5ae95\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-94b2149 elementor-hidden-phone elementor-widget__width-auto elementor-absolute elementor-widget elementor-widget-global elementor-global-3614 elementor-widget-image\" data-id=\"94b2149\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;_position&quot;:&quot;absolute&quot;,&quot;_animation&quot;:&quot;none&quot;}\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-content\/uploads\/sites\/140\/2021\/06\/zdopiskiem.png?w=300\" title=\"zdopiskiem\" alt=\"zdopiskiem\" loading=\"lazy\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-14230d5b elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"14230d5b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.agape.pl\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1100\" height=\"293\" src=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-content\/uploads\/sites\/140\/2021\/06\/29.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-3603\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-content\/uploads\/sites\/140\/2021\/06\/29.jpg 1688w, https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-content\/uploads\/sites\/140\/2021\/06\/29.jpg?resize=300,80 300w, https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-content\/uploads\/sites\/140\/2021\/06\/29.jpg?resize=768,205 768w, https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-content\/uploads\/sites\/140\/2021\/06\/29.jpg?resize=1024,273 1024w, https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-content\/uploads\/sites\/140\/2021\/06\/29.jpg?resize=1536,409 1536w\" sizes=\"(max-width: 1100px) 100vw, 1100px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/header>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-7084d4bd elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"7084d4bd\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-6841685e\" data-id=\"6841685e\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-35099091 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"35099091\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/biblioteka\/sprawa-zmartwychwstania\/rozdzial-4\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">POPRZEDNI ROZDZIA\u0141<\/a><\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Kilka pr\u00f3b wyja\u015bnienia<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">Celem historyka nie jest konstruowanie historii wed\u0142ug przyj\u0119tych z g\u00f3ry koncepcji i dostosowywanie jej do swoich w\u0142asnych upodoba\u0144, lecz odtworzenie jej z najlepszych \u015bwiadectw i pozwolenie im, by m\u00f3wi\u0142y same za siebie.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Philip Schaff, historyk<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Nale\u017cy podchodzi\u0107 do materia\u0142u dowodowego tak szczerze i uczciwie, jak jest to tylko mo\u017cliwe. Nie wolno nam przes\u0105dza\u0107 wynik\u00f3w naszych bada\u0144 przez wymy\u015blone z g\u00f3ry koncepcje i wnioski.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Josh McDowell, autor<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Dwie zasady do rozwa\u017cenia<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">Wymy\u015blono wiele teorii pr\u00f3buj\u0105cych wykaza\u0107, \u017ce zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa jest oszustwem. My\u015bl\u0119, \u017ce wielu spo\u015br\u00f3d ludzi przedstawiaj\u0105cych te teorie musia\u0142o mie\u0107 dwa m\u00f3zgi &#8211; jeden zaginiony, a drugi poszukuj\u0105cy tego pierwszego. By wymy\u015bli\u0107 niekt\u00f3re z tych teorii, historycy musieli si\u0119 sta\u0107 ahistorykami.<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 wszystkie fakty<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">Przy rozwa\u017caniu r\u00f3\u017cnych mo\u017cliwych wyja\u015bnie\u0144 tego, co si\u0119 wydarzy\u0142o tej pierwszej Wielkanocy, trzeba by\u0107 \u015bwiadomym dw\u00f3ch zasad. Po pierwsze, teorie albo alternatywne wyja\u015bnienia musz\u0105 si\u0119 liczy\u0107 z wszystkimi faktami zwi\u0105zanymi ze zmartwychwstaniem Chrystusa. Na temat r\u00f3\u017cnych mo\u017cliwych teorii interpretuj\u0105cych materia\u0142 dowodowy wypowiada si\u0119 J. N. D. Anderson, kierownik Instytutu Zaawansowanych Studi\u00f3w Prawniczych Uniwersytetu Londy\u0144skiego: &#8220;Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce materia\u0142 dowodowy musi by\u0107 rozwa\u017cany jako ca\u0142o\u015b\u0107. Wzgl\u0119dnie \u0142atwo jest znale\u017a\u0107 mo\u017cliwe wyja\u015bnienie dla jednej czy drugiej nici tworz\u0105cej to \u015bwiadectwo.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Lecz takie wyja\u015bnienia s\u0105 bezwarto\u015bciowe, je\u017celi nie pasuj\u0105 r\u00f3wnie dobrze do innych nici w tym \u015bwiadectwie. Kilka r\u00f3\u017cnych teorii, z kt\u00f3rych ka\u017cda jest w stanie wyja\u015bni\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 materia\u0142u dowodowego, lecz kt\u00f3re nie uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 same w zrozumia\u0142\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, nie stanowi \u017cadnej alternatywy dla jednej interpretacji, kt\u00f3ra pasuje do ca\u0142o\u015bci.&#8221;<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>\u017badnych wniosk\u00f3w przyj\u0119tych z g\u00f3ry<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">Drug\u0105 kluczow\u0105 zasad\u0105 w historycznym badaniu wydarze\u0144 jest, by nie naci\u0105ga\u0107 materia\u0142u dowodowego do przyj\u0119tych z g\u00f3ry wniosk\u00f3w, lecz pozwoli\u0107, by materia\u0142 dowodowy przemawia\u0142 sam za siebie. Historyk Philip Shaff ostrzega: &#8220;Celem historyka nie jest konstruowanie historii wed\u0142ug przyj\u0119tych z g\u00f3ry koncepcji i dostosowywanie jej do swoich w\u0142asnych upodoba\u0144, lecz odtworzenie jej z najlepszych \u015bwiadectw i pozwolenie im, by m\u00f3wi\u0142y same za siebie&#8221;.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Pami\u0119taj\u0105c o tych dw\u00f3ch zasadach, przebadajmy r\u00f3\u017cne teorie, kt\u00f3re s\u0105 przedstawiane jako wyja\u015bnienia wydarze\u0144 zwi\u0105zanych ze zmartwychwstaniem Chrystusa.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Istniej\u0105 dwie g\u0142\u00f3wne mo\u017cliwo\u015bci. To, co si\u0119 wydarzy\u0142o w zwi\u0105zku ze \u015bmierci\u0105, pogrzebem i zmartwychwstaniem Chrystusa, ma wyja\u015bnienie naturalne albo nadprzyrodzone.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Po trzech dniach gr\u00f3b Chrystusa by\u0142 albo pusty, albo zaj\u0119ty. Istnieje pi\u0119\u0107 teorii wyja\u015bniaj\u0105cych spraw\u0119 naturalistycznie. Ka\u017cda z nich utrzymuje, \u017ce po trzech dniach gr\u00f3b Chrystusa by\u0142 dalej zaj\u0119ty i nienaruszony.<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Teoria nieznanego grobu<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">Jedna z najwcze\u015bniejszych teorii wyja\u015bniaj\u0105cych zmartwychwstanie twierdzi, \u017ce gr\u00f3b Jezusa by\u0142 nieznany.<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Kto zabra\u0142 cia\u0142o?<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">&#8220;Prawd\u0105 jest to, \u017ce nie wiemy &#8211; i wed\u0142ug wszelkiego prawdopodobie\u0144stwa uczniowie tak\u017ce nie wiedzieli &#8211; gdzie zosta\u0142o z\u0142o\u017cone cia\u0142o Jezusa po zdj\u0119ciu z krzy\u017ca, przypuszczalnie przez wykonawc\u00f3w egzekucji. Najprawdopodobniej zosta\u0142o ono wrzucone do wsp\u00f3lnego do\u0142u dla tych, na kt\u00f3rych wykonano wyrok \u015bmierci, a nie umieszczone w nowym grobie&#8221; &#8211; stwierdza &#8211; bez \u017cadnego uzasadnienia profesor Guignebert.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Jednym z mo\u017cliwych powod\u00f3w przyjmowania tej teorii jest fakt, \u017ce przez lata wierzono, i\u017c ukrzy\u017cowani byli nast\u0119pnie wrzucani do wsp\u00f3lnego do\u0142u. Odkrycie w czerwcu 1968 roku szcz\u0105tk\u00f3w Yohanana Ben Ha&#8217;galgal w rodzinnym grobowcu obok Jerozolimy uderzy\u0142o w samo sedno tej teorii, poniewa\u017c Yohanan Ben Ha&#8217;galgal by\u0142 przed \u015bmierci\u0105 ukrzy\u017cowany.<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>S\u0142abo\u015b\u0107 teorii<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">Ta teoria pomija tak\u017ce ca\u0142kowicie rzeteln\u0105 historyczn\u0105 narracj\u0119 o wydarzeniach towarzysz\u0105cych pogrzebowi Chrystusa i sytuacji po zmartwychwstaniu. Tekst Ewangelii stwierdza, \u017ce J\u00f3zef z Arymatei zabra\u0142 cia\u0142o do swego prywatnego grobu. (Zauwa\u017c: nie by\u0142 to cmentarz publiczny). Cia\u0142o Chrystusa zosta\u0142o zawini\u0119te w p\u0142\u00f3tno wed\u0142ug zwyczaj\u00f3w pogrzebowych \u017byd\u00f3w; kobiety siad\u0142y naprzeciw grobu i przygl\u0105da\u0142y si\u0119.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Je\u017celi &#8211; z jakich\u015b niezbadanych powod\u00f3w &#8211; uczniowie i kobiety nie wiedzieli, gdzie znajduje si\u0119 gr\u00f3b, w kt\u00f3rym z\u0142o\u017cony zosta\u0142 Chrystus, z pewno\u015bci\u0105 wiedzia\u0142 o tym J\u00f3zef z Arymatei. To by\u0142 przecie\u017c jego w\u0142asny, prywatny grobowiec.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Teoria &#8220;nieznanego grobu&#8221; nie bierze pod uwag\u0119 \u017cadnej z dw\u00f3ch om\u00f3wionych powy\u017cej zasad bada\u0144 historycznych. Poza tym Rzymianie tak\u017ce wiedzieli, gdzie by\u0142 ten gr\u00f3b. Oni przecie\u017c postawili przy nim stra\u017c.<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Teoria niew\u0142a\u015bciwego grobu<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">To wyja\u015bnienie jest podobne do pierwszego. Jego zwolennicy twierdz\u0105, \u017ce kobiety wracaj\u0105c w niedziel\u0119 rano, by nama\u015bci\u0107 Jezusa, posz\u0142y do niew\u0142a\u015bciwego grobu<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Czyj to by\u0142 gr\u00f3b?<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">Profesor Lake, jeden z inicjator\u00f3w tej teorii, m\u00f3wi\u0142: &#8220;Nale\u017cy powa\u017cnie pow\u0105tpiewa\u0107, czy kobiety mog\u0142y rzeczywi\u015bcie mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce gr\u00f3b, kt\u00f3ry odwiedzi\u0142y, by\u0142 tym samym grobem, w kt\u00f3rym &#8211; jak widzia\u0142y &#8211; J\u00f3zef z Arymatei pochowa\u0142 cia\u0142o ich Pana. Okolice Jerozolimy s\u0105 pe\u0142ne skalnych grob\u00f3w i nie jest \u0142atwo odr\u00f3\u017cni\u0107 jeden od drugiego bez specjalnej uwagi (&#8230;) Bardzo w\u0105tpliwe jest, czy by\u0142y blisko grobu w chwili pogrzebu (&#8230;) Prawdopodobnie przygl\u0105da\u0142y si\u0119 z daleka (&#8230;) Skoro tak, mia\u0142y one ograniczone mo\u017cliwo\u015bci rozr\u00f3\u017cnienia mi\u0119dzy tym w\u0142a\u015bnie skalnym grobem a innymi znajduj\u0105cymi si\u0119 w pobli\u017cu. Trzeba si\u0119 wi\u0119c liczy\u0107 z mo\u017cliwo\u015bci\u0105, \u017ce przysz\u0142y do niew\u0142a\u015bciwego grobu &#8211; jest to wa\u017cne, poniewa\u017c daje naturalne wyja\u015bnienie faktu, i\u017c znalaz\u0142y gr\u00f3b otwarty, podczas gdy widzia\u0142y go zamkni\u0119tym (&#8230;)<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Je\u017celi nie by\u0142 to ten sam gr\u00f3b, okoliczno\u015bci wydaj\u0105 si\u0119 pasowa\u0107 do siebie. Kobiety przysz\u0142y wcze\u015bnie rano do grobu, o kt\u00f3rym my\u015bla\u0142y, \u017ce jest tym, w kt\u00f3rym pochowano Pana. Spodziewa\u0142y si\u0119 zasta\u0107 gr\u00f3b zamkni\u0119ty, lecz zasta\u0142y otwarty, a m\u0142ody cz\u0142owiek (&#8230;) domy\u015bliwszy si\u0119 ich pomy\u0142ki, pr\u00f3bowa\u0142 powiedzie\u0107 im, \u017ce przysz\u0142y w niew\u0142a\u015bciwe miejsce. &gt;Nie ma Go tutaj &#8211; powiedzia\u0142 &#8211; zobaczcie miejsce, gdzie Go po\u0142o\u017cono&lt; &#8211; i prawdopodobnie pokaza\u0142 nast\u0119pny gr\u00f3b. Lecz kobiety by\u0142y przestraszone wykryciem ich pomy\u0142ki i uciek\u0142y (&#8230;)&#8221;.<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Nie wytrzymuje testu<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">Teoria profesora Lake&#8217;a nie spe\u0142nia wymaga\u0144 naszych dw\u00f3ch zasad badawczych. Po pierwsze, ignoruje prawie ca\u0142y materia\u0142 dowodowy. Po drugie uk\u0142ada materia\u0142 dowodowy wed\u0142ug przes\u0105dzonego z g\u00f3ry wniosku.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Na przyk\u0142ad, m\u0142ody cz\u0142owiek m\u00f3wi kobietom przy grobie: &#8220;Nie ma Go tutaj, lecz zobaczcie miejsce, gdzie Go po\u0142o\u017cono&#8221;. Kompletny tekst brzmi: &#8220;Nie ma Go tu, bo zmartwychwsta\u0142, jak powiedzia\u0142. Chod\u017acie, zobaczcie miejsce, gdzie le\u017ca\u0142&#8221;. Bez \u017cadnego literackiego czy historycznego uzasadnienia zwolennicy teorii &#8220;niew\u0142a\u015bciwego grobu&#8221; wykluczaj\u0105 s\u0142owa anio\u0142a: &#8220;Nie ma Go tu, bo zmartwychwsta\u0142 (&#8230;)&#8221;.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Dow\u00f3d literacki dla tych s\u0142\u00f3w jest jednakowo mocny, jak dla innych zda\u0144 Nowego Testamentu. Cho\u0107 teoria &#8220;niew\u0142a\u015bciwego grobu&#8221; wydaje si\u0119 pomys\u0142owa, jest oparta na samowolnym pomini\u0119ciu s\u0142owa: &#8220;zmartwychwsta\u0142&#8221;.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Kobiety dok\u0142adnie widzia\u0142y, przed niespe\u0142na trzema dobami, gdzie zosta\u0142o z\u0142o\u017cone cia\u0142o Jezusa (Mt 27,61; Mk 15,47; \u0141k 23,55). Nie by\u0142 to cmentarz publiczny, lecz prywatny grobowiec. Czy s\u0105dzisz, \u017ce ty albo ja, albo te kobiety, albo jakikolwiek inny my\u015bl\u0105cy cz\u0142owiek mogliby\u015bmy tak szybko zapomnie\u0107 miejsce, w kt\u00f3rym ukochana osoba zosta\u0142a z\u0142o\u017cona po \u015bmierci?<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Ca\u0142y \u015bwiat poszed\u0142 do niew\u0142a\u015bciwego grobu?<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">Wierz\u0105c teorii &#8220;niew\u0142a\u015bciwego grobu&#8221; trzeba by przyzna\u0107, \u017ce nie tylko kobiety posz\u0142y do innego grobu, lecz tak\u017ce Piotr i Jan pobiegli do niew\u0142a\u015bciwego grobu; \u017ce \u017bydzi poszli do niew\u0142a\u015bciwego grobu, a za nimi Sanhedryn i Rzymianie. Trzeba by wtedy powiedzie\u0107, \u017ce stra\u017c wr\u00f3ci\u0142a do niew\u0142a\u015bciwego grobu i \u017ce J\u00f3zef z Arymatei, w\u0142a\u015bciciel tego grobu, tak\u017ce poszed\u0142 w niew\u0142a\u015bciwe miejsce. W ko\u0144cu trzeba by powiedzie\u0107, \u017ce anio\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 przy niew\u0142a\u015bciwym grobie. Uwierzenie w to wymaga\u0142oby ogromnej (i do tego \u015blepej) wiary!<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Teoria legendy<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">Niekt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce relacje o zmartwychwstaniu to legendy, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 w wiele lat po czasach Chrystusa.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">W rzeczywisto\u015bci by\u0142oby to niemo\u017cliwe. Relacje o zmartwychwstaniu zosta\u0142y spisane i rozpowszechnione przez naocznych \u015bwiadk\u00f3w. Pawe\u0142 stwierdzi\u0142, \u017ce w A. D. 56 \u017cy\u0142o prawie pi\u0119ciuset naocznych \u015bwiadk\u00f3w.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Gdyby mo\u017cna by\u0142o datowa\u0107 Ewangelie na dwie\u015bcie lub trzysta lat po wydarzeniu zmartwychwstania, teoria ta mog\u0142aby by\u0107 do przyj\u0119cia. Lecz w \u015bwietle fakt\u00f3w nie ma ona podstaw.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Wielu pr\u00f3bowa\u0142o datowa\u0107 Nowy Testament na okres ponad sto lat po Chrystusie, lecz sko\u0144czy\u0142o si\u0119 to \u017ca\u0142osn\u0105 pora\u017ck\u0105. Paul L. Maier, profesor historii staro\u017cytno\u015bci na Western Michigan University, pisze: &#8220;Argumenty, jakoby chrze\u015bcija\u0144stwo tworzy\u0142o mit wielkanocny w ci\u0105gu bardzo d\u0142ugiego czasu lub \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142a zosta\u0142y spisane wiele lat po wydarzeniach, s\u0105 po prostu niezgodne z faktami&#8221;.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Analizuj\u0105c wypowiedzi wielu krytyk\u00f3w Nowego Testamentu, William Albright napisa\u0142: &#8220;Jedynie nowocze\u015bni uczeni, kt\u00f3rym brakuje zar\u00f3wno metody, jak i perspektywy historycznej, mogli utka\u0107 tak\u0105 sie\u0107 spekulacji jak ta, kt\u00f3r\u0105 niekt\u00f3rzy krytycy otoczyli przekazy Ewangelii&#8221;. W\u0142asny wniosek Albrighta brzmi: &#8220;Okres od dwudziestu do pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat jest zbyt kr\u00f3tki, by mog\u0142y si\u0119 pojawi\u0107 jakie\u015b zniekszta\u0142cenia istotnej tre\u015bci, a nawet specyficznego s\u0142ownictwa, kt\u00f3rym pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 Jezus&#8221;. Dr J. N. D. Anderson stwierdza: &#8220;Jest niemal\u017ce bezsensowne m\u00f3wi\u0107 o legendzie, gdy ma si\u0119 do czynienia z naocznymi \u015bwiadkami&#8221;.<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Teoria duchowego zmartwychwstania<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">Czwarta teoria, usi\u0142uj\u0105ca wyt\u0142umaczy\u0107 zmartwychwstanie przez &#8220;zaj\u0119ty gr\u00f3b&#8221;, utrzymuje, \u017ce cia\u0142o Chrystusa zgni\u0142o w grobie, a Jego rzeczywiste zmartwychwstanie by\u0142o duchowe.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Duchowe zmartwychwstanie &#8211; bez fizycznego cia\u0142a &#8211; nie by\u0142oby w og\u00f3le zmartwychwstaniem &#8211; wed\u0142ug pogl\u0105d\u00f3w palesty\u0144skiego judaizmu. Dr J. W. Drane zauwa\u017ca, i\u017c &#8220;pewne jest, w faryzejskim judaizmie w Palestynie, \u017ce powszechne oczekiwania zwi\u0105zane ze zmartwychwstaniem rozpatrywa\u0142y odnowienie cia\u0142a identycznego z tym, kt\u00f3re zosta\u0142o z\u0142o\u017cone w grobie&#8221;. Drane stwierdza tak\u017ce: &#8220;cz\u0119sto wyobra\u017cano sobie tak\u017ce bardziej duchowe zmartwychwstanie, czasami \u0142\u0105cz\u0105c je z ideami greckimi&#8221;.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Sam Jezus ca\u0142kowicie obali\u0142 teori\u0119 &#8220;duchowego zmartwychwstania&#8221;. Gdy Jego uczniowie &#8211; zaskoczeni ujrzeniem Go &#8211; my\u015bleli, \u017ce widz\u0105 ducha, Jezus rzek\u0142 do nich: &#8220;Popatrzcie na moje r\u0119ce i nogi: to Ja jestem. Dotknijcie Mnie i przekonajcie si\u0119: duch nie ma cia\u0142a ani ko\u015bci, jak widzicie, \u017ce Ja mam&#8221;. P\u00f3\u017aniej Jezus jad\u0142 ryb\u0119 ze swymi uczniami, dostarczaj\u0105c dalszych dowod\u00f3w swojej cielesno\u015bci. \u015aw. Mateusz zapisuje, \u017ce gdy niewiasty spotka\u0142y Jezusa, obj\u0119\u0142y Go za nogi i odda\u0142y Mu pok\u0142on. Spr\u00f3buj chwyci\u0107 ducha za nogi!<\/p><p style=\"font-weight: 400\">W tym wyja\u015bnieniu ca\u0142kowicie ignorowane s\u0105 om\u00f3wione wcze\u015bniej dwie zasady bada\u0144. Fakty nie pasuj\u0105 do teorii i s\u0105 naci\u0105gni\u0119te do wymy\u015blonych uprzednio wniosk\u00f3w na temat tego, co si\u0119 wydarzy\u0142o.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Ta teoria ignoruje tak\u017ce \u015bwiadectwo rzymskiej stra\u017cy i \u017cydowskiego najwy\u017cszego kap\u0142ana, kt\u00f3ry przekupi\u0142 \u017co\u0142nierzy i stworzy\u0142 opowie\u015b\u0107 o tym, \u017ce uczniowie ukradli cia\u0142o. W ko\u0144cu nie bierze te\u017c pod uwag\u0119 pustego grobu, szat pogrzebowych itd.<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Teoria halucynacji<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">Najbardziej rozpowszechnion\u0105 spo\u015br\u00f3d teorii przyjmuj\u0105cych &#8220;zaj\u0119ty gr\u00f3b&#8221; jest wyja\u015bnienie zmartwychwstania za pomoc\u0105 twierdzenia, \u017ce ludzie my\u015bleli jedynie, i\u017c widz\u0105 Chrystusa, a w rzeczywisto\u015bci mieli halucynacje. W ten spos\u00f3b mo\u017cna \u0142atwo wyja\u015bni\u0107 wszystkie ukazania si\u0119 zmartwychwsta\u0142ego Chrystusa.<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Definicja halucynacji<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">Czy teoria halucynacji wsp\u00f3\u0142gra z faktami otaczaj\u0105cymi wiele ukaza\u0144 si\u0119 Chrystusa r\u00f3\u017cnym ludziom?<\/p><p style=\"font-weight: 400\">S\u0142owo &#8220;halucynacja&#8221; pochodzi od \u0142aci\u0144skiego terminu: alucinatio, kt\u00f3ry oznacza: &#8220;b\u0142\u0105kanie si\u0119 umys\u0142u, puste s\u0142owa, gadanin\u0119&#8221;. Termin &#8220;halucynacja&#8221; a\u017c do dziewi\u0119tnastego wieku nie by\u0142 formalnym poj\u0119ciem w psychologii i medycynie. Doktorzy Sarbin i Juhaz stwierdzaj\u0105, \u017ce &#8220;halucynacja jest by\u0107 mo\u017ce wyj\u0105tkowym terminem psychiatrycznym, kt\u00f3rego istotne znaczenie nie zmieni\u0142o si\u0119 od ko\u0144ca dziewi\u0119tnastego wieku do dzi\u015b&#8221;.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Oficjalny s\u0142ownik American Psychiatric Association (Ameryka\u0144skie Stowarzyszenie Psychiatryczne) okre\u015bla halucynacj\u0119 jako &#8220;fa\u0142szywe postrze\u017cenie umys\u0142owe przy nieobecno\u015bci rzeczywistego zewn\u0119trznego bod\u017aca&#8221;. S\u0142ownik psychiatryczny okre\u015bla j\u0105 jako &#8220;wyra\u017ane postrze\u017cenie zewn\u0119trznego przedmiotu, gdzie \u017caden taki przedmiot nie jest obecny&#8221;. W artykule zatytu\u0142owanym The Veridicality of Hypnotic Visual Hallucinations (Wiarygodno\u015b\u0107 hipnotycznych halucynacji wzrokowych), napisanym przez dr. J. P. Brady&#8217;ego z wydzia\u0142u psychiatrii Szko\u0142y Medycznej Uniwersytetu Pensylwanii, halucynacja jest okre\u015blona jako &#8220;postrzeganie przedmiot\u00f3w lub zjawisk \u015bwietlnych, kt\u00f3re nie s\u0105 obiektywnie obecne&#8221;.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Wszystkie te definicje, wraz z psychologicznymi i medycznymi obserwacjami, zgadzaj\u0105 si\u0119 co do tego, \u017ce halucynacja jest aktem wyra\u017anego ujrzenia czego\u015b, co nie \u0142\u0105czy si\u0119 z \u017cadnym odpowiadaj\u0105cym temu zewn\u0119trznym przedmiotem. Nerw wzrokowy nie zosta\u0142 pobudzony \u017cadn\u0105 zewn\u0119trzn\u0105 fal\u0105 \u015bwiat\u0142a ani wibracj\u0105 eteru, lecz zosta\u0142 wzbudzony przez czysto wewn\u0119trzn\u0105 przyczyn\u0119 psychologiczn\u0105. Doktorzy Sarbin i Juhaz zgadzaj\u0105 si\u0119, \u017ce &#8220;z punktu widzenia obserwatora zewn\u0119trznego cz\u0142owiek maj\u0105cy halucynacje co\u015b sobie wyobra\u017ca, a twierdzi, \u017ce to spostrzega; reaguje na bodziec, kt\u00f3rego nie ma&#8221;.<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Jedynie niekt\u00f3rzy ludzie<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Dlaczego teoria halucynacji jest tak s\u0142aba?<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">Po pierwsze, pomija ona r\u00f3\u017cne warunki, co do kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 psychiatr\u00f3w i psycholog\u00f3w zgadza si\u0119, \u017ce musz\u0105 towarzyszy\u0107 halucynacji. Je\u017celi ukazania si\u0119 Chrystusa nie odpowiadaj\u0105 tym istotnym warunkom, nie ma sensu nazywa\u0107 ich halucynacjami.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Najwa\u017cniejsz\u0105 zasad\u0105 jest to, \u017ce jedynie szczeg\u00f3lny rodzaj ludzi miewa halucynacje &#8211; zazwyczaj osobowo\u015bci paranoiczne lub schizofreniczne, przy czym najbardziej podatni s\u0105 schizofrenicy.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">W Nowym Testamencie mamy jednak bardzo r\u00f3\u017cne typy ludzi, z r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk, w r\u00f3\u017cnych nastrojach, z r\u00f3\u017cnych ugrupowa\u0144.<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Bardzo osobiste<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">Po drugie, halucynacje s\u0105 powi\u0105zane z pod\u015bwiadomo\u015bci\u0105 jednostki i jej szczeg\u00f3lnymi prze\u017cyciami z przesz\u0142o\u015bci &#8211; co czyni bardzo nieprawdopodobnym fakt, by wi\u0119cej ni\u017c dwie osoby mia\u0142y t\u0119 sam\u0105 halucynacj\u0119 w tym samym czasie. Chrystus ukazywa\u0142 si\u0119 wielu ludziom i opisy tych ukaza\u0144 si\u0119 s\u0105 bardzo szczeg\u00f3\u0142owe &#8211; jak te, kt\u00f3re psycholodzy uwa\u017caj\u0105 za spowodowane przez rzeczywiste bod\u017ace zewn\u0119trzne.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Chrystus jad\u0142 z tymi, kt\u00f3rym si\u0119 ukaza\u0142. Nie tylko pokaza\u0142 im swoje rany, lecz zach\u0119ca\u0142 do dotkni\u0119cia ich. Iluzja nie siada, by zje\u015b\u0107 obiad, ani nie mo\u017ce by\u0107 dotykana przez r\u00f3\u017cnych ludzi.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Halucynacja jest bardzo osobistym wydarzeniem &#8211; czysto subiektywnym do\u015bwiadczeniem pozbawionym jakiegokolwiek zewn\u0119trznego odno\u015bnika czy przedmiotu. Je\u017celi dw\u00f3ch ludzi nie potrafi wywo\u0142a\u0107 ani utrzyma\u0107 tej samej wizji bez jakiego\u015b zewn\u0119trznego przedmiotu lub punktu odniesienia, jak mog\u0142o zrobi\u0107 to ponad pi\u0119ciuset ludzi? Jest to nie tylko sprzeczne z zasad\u0105 halucynacji, lecz tak\u017ce przemawia przeciwko niej. Wielo\u015b\u0107 rzekomych halucynacji by\u0142aby wi\u0119kszym cudem ni\u017c sam cud zmartwychwstania. To w\u0142a\u015bnie czyni tak \u015bmiesznym \u00f3w pogl\u0105d uwa\u017caj\u0105cy ukazanie si\u0119 Chrystusa za halucynacje.<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Fa\u0142szywa reakcja<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">Halucynacja jest b\u0142\u0119dnym postrzeganiem lub fa\u0142szyw\u0105 reakcj\u0105 na bodziec zmys\u0142owy. Przeczy to wszystkiemu, co mamy zapisane na temat tych, kt\u00f3rzy widzieli Chrystusa.<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Brak sprzyjaj\u0105cych okoliczno\u015bci<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">Inn\u0105 zasad\u0105 halucynacji jest to, \u017ce s\u0105 one zazwyczaj ograniczone co do miejsca i czasu, w kt\u00f3rych mog\u0105 zaj\u015b\u0107. W sytuacjach przedstawionych w Ewangeliach brak sprzyjaj\u0105cych okoliczno\u015bci. Zapisane ukazania si\u0119 Chrystusa s\u0105 czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c niewyra\u017anymi migni\u0119ciami Jego postaci. Trwa\u0142y one d\u0142u\u017cszy czas. Jezus ukaza\u0142 si\u0119 pi\u0119tna\u015bcie razy r\u00f3\u017cnym ludziom, w r\u00f3\u017cnych miejscach, a w jednym przypadku nawet pi\u0119ciuset ludziom.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Zastan\u00f3w si\u0119 nad wielk\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 czas\u00f3w i miejsc. Raz Chrystus ukaza\u0142 si\u0119 kobietom wcze\u015bnie rano przy grobie. Potem uczniom na drodze do Emaus. Innym razem rankiem nad jeziorem. Takie zr\u00f3\u017cnicowanie czas\u00f3w i miejsc ukaza\u0144 si\u0119 Chrystusa obala hipotez\u0119, \u017ce by\u0142y to jedynie urojenia.<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Brak oczekiwania<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">Halucynacje wymagaj\u0105 od ludzi ducha oczekiwania i spodziewania si\u0119, kt\u00f3ry powoduje, \u017ce rodz\u0105 si\u0119 one z ich pragnie\u0144. Uczniowie nie spodziewali si\u0119 i nie oczekiwali zmartwychwstania. S\u0105dzili, \u017ce Chrystus zosta\u0142 ukrzy\u017cowany i pogrzebany&#8230; To by\u0142, jak im si\u0119 zdawa\u0142o, koniec.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Zmar\u0142y niedawno teolog Paul Little dokona\u0142 ciekawej obserwacji co do &#8220;wype\u0142nionej oczekiwaniem&#8221; atmosfery rzekomych halucynacji: &#8220;Marie przysz\u0142y do grobu w niedziel\u0119 rano pierwszej Wielkanocy z wonnymi ma\u015bciami w r\u0119kach. Po co? By nama\u015bci\u0107 martwe cia\u0142o Pana, kt\u00f3rego kocha\u0142y. Wida\u0107 wyra\u017anie, \u017ce nie spodziewa\u0142y si\u0119 spotka\u0107 Go zmartwychwsta\u0142ego. Tak\u017ce gdy Pan ukaza\u0142 si\u0119 uczniom, byli przestraszeni i my\u015bleli, \u017ce widz\u0105 ducha&#8221;.<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Zbyt kr\u00f3tki czas<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">Halucynacje zwykle pojawiaj\u0105 si\u0119 przez d\u0142ugi czas z zauwa\u017caln\u0105 regularno\u015bci\u0105. Interesuj\u0105ce jest &#8211; w zastosowaniu tej zasady do ukaza\u0144 si\u0119 Chrystusa &#8211; \u017ce te nagle si\u0119 sko\u0144czy\u0142y. Ludzie przestali widywa\u0107 Jezusa w tym samym czasie, z wyj\u0105tkiem Aposto\u0142a Paw\u0142a, lecz jego spotkanie nast\u0105pi\u0142o w ca\u0142kiem innych okoliczno\u015bciach i uwarunkowaniach.<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Niezgodno\u015b\u0107 z faktami<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">Halucynacje nie maj\u0105 za sob\u0105 ani cienia rzeczywisto\u015bci &#8211; \u017cadnych obiektywnych fakt\u00f3w. &#8220;Teoria halucynacji&#8221; w \u017caden spos\u00f3b nie liczy si\u0119 z pustym grobem, z\u0142aman\u0105 piecz\u0119ci\u0105, stra\u017c\u0105, a szczeg\u00f3lnie z dzia\u0142aniem najwy\u017cszych kap\u0142an\u00f3w.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Jestem przekonany o p\u0142ytko\u015bci wyja\u015bnie\u0144 krytyk\u00f3w, kt\u00f3rzy g\u0142osz\u0105 &#8220;teori\u0119 halucynacji&#8221;.<\/p><p style=\"font-weight: 400\">Powy\u017csze pi\u0119\u0107 teorii (nieznany gr\u00f3b, niew\u0142a\u015bciwy gr\u00f3b, legenda, zmartwychwstanie duchowe, halucynacje) to naturalistyczne pr\u00f3by wyja\u015bnienia zmartwychwstania, przyjmuj\u0105ce, \u017ce gr\u00f3b by\u0142 nienaruszony.<\/p><p style=\"font-weight: 400\"><strong>Podsumowanie<\/strong><\/p><p style=\"font-weight: 400\">Wyja\u015bniaj\u0105c to, co si\u0119 wydarzy\u0142o przy grobie Jezusa Chrystusa pierwszej Wielkanocy, trzeba stosowa\u0107 si\u0119 do dw\u00f3ch wa\u017cnych zasad:<\/p><ol><li style=\"font-weight: 400\">Wyja\u015bnienie musi bra\u0107 pod uwag\u0119 wszystkie znane fakty zwi\u0105zane z wydarzeniami towarzysz\u0105cymi zmartwychwstaniu.<\/li><\/ol><ol start=\"2\"><li style=\"font-weight: 400\">Nie mo\u017cna nagina\u0107 materia\u0142u dowodowego, by dopasowa\u0107 go do przyj\u0119tych z g\u00f3ry wniosk\u00f3w.<\/li><\/ol><p style=\"font-weight: 400\">W ci\u0105gu ca\u0142ej historii przedstawiono pi\u0119\u0107 naturalistycznych teorii zmartwychwstania, opieraj\u0105cych si\u0119 na przes\u0142ance, \u017ce gr\u00f3b pozosta\u0142 nienaruszony:<\/p><ol><li style=\"font-weight: 400\">&#8220;Teoria nieznanego grobu&#8221; twierdzi, \u017ce wykonawcy egzekucji prawdopodobnie wrzucili cia\u0142o do wsp\u00f3lnego do\u0142u grzebalnego.<\/li><\/ol><ol><li style=\"font-weight: 400\">&#8220;Teoria niew\u0142a\u015bciwego grobu&#8221; utrzymuje, \u017ce uczniowie b\u0142\u0119dnie uznali za gr\u00f3b Chrystusa inny gr\u00f3b, kt\u00f3ry by\u0142 pusty.<\/li><\/ol><ol><li style=\"font-weight: 400\">&#8220;Teoria legendy&#8221; podaje, \u017ce relacje o zmartwychwstaniu Chrystusa powsta\u0142y wiele lat p\u00f3\u017aniej.<\/li><\/ol><ol><li style=\"font-weight: 400\">&#8220;Teoria duchowego zmartwychwstania&#8221; g\u0142osi, \u017ce zmartwychwstanie Chrystusa by\u0142o jedynie &#8220;duchowe&#8221; &#8211; Jego cia\u0142o zgni\u0142o w grobie.<\/li><\/ol><ol><li style=\"font-weight: 400\">&#8220;Teoria halucynacji&#8221; uwa\u017ca, \u017ce wszystkie ukazania si\u0119 zmartwychwsta\u0142ego Chrystusa by\u0142y jedynie halucynacjami.<\/li><\/ol><p style=\"font-weight: 400\">Ka\u017cda z powy\u017cszych pi\u0119ciu teorii ignoruje dwie wa\u017cne zasady wyja\u015bniania wydarze\u0144, kt\u00f3re om\u00f3wili\u015bmy na pocz\u0105tku rozdzia\u0142u.<\/p><p><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/biblioteka\/sprawa-zmartwychwstania\/rozdzial-6\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">KOLEJNY ROZDZIA\u0141<\/a><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-2132516d elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"2132516d\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-4fba2a16\" data-id=\"4fba2a16\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4f2061e7 elementor-nav-menu__align-center elementor-nav-menu__text-align-center elementor-nav-menu--dropdown-tablet elementor-nav-menu--toggle elementor-nav-menu--burger elementor-widget elementor-widget-nav-menu\" data-id=\"4f2061e7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;submenu_icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;&lt;i class=\\&quot;\\&quot; aria-hidden=\\&quot;true\\&quot;&gt;&lt;\\\/i&gt;&quot;,&quot;library&quot;:&quot;&quot;},&quot;layout&quot;:&quot;horizontal&quot;,&quot;toggle&quot;:&quot;burger&quot;}\" data-widget_type=\"nav-menu.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<nav aria-label=\"Menu\" class=\"elementor-nav-menu--main elementor-nav-menu__container elementor-nav-menu--layout-horizontal e--pointer-underline e--animation-none\">\n\t\t\t\t<ul id=\"menu-1-4f2061e7\" class=\"elementor-nav-menu\"><li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1552\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/relacja-z-bogiem\/\" class=\"elementor-item menu-link\">Relacja z Bogiem<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-938\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/e-trenerzy\/\" class=\"elementor-item menu-link\">Dla e-trener\u00f3w<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-4306\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/kontakt\/\" class=\"elementor-item menu-link\">kontakt<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1553\"><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/kursyAGAPE\" class=\"elementor-item menu-link\">Jeste\u015bmy na FACEBOOKu<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-215\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/polityka-prywatnosci\/\" class=\"elementor-item menu-link\">Polityka prywatno\u015bci<\/a><\/li>\n<\/ul>\t\t\t<\/nav>\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-menu-toggle\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Menu Toggle\" aria-expanded=\"false\">\n\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"elementor-menu-toggle__icon--open eicon-menu-bar\"><\/i><i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"elementor-menu-toggle__icon--close eicon-close\"><\/i>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<nav class=\"elementor-nav-menu--dropdown elementor-nav-menu__container\" aria-hidden=\"true\">\n\t\t\t\t<ul id=\"menu-2-4f2061e7\" class=\"elementor-nav-menu\"><li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1552\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/relacja-z-bogiem\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Relacja z Bogiem<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-938\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/e-trenerzy\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Dla e-trener\u00f3w<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-4306\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/kontakt\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">kontakt<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1553\"><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/kursyAGAPE\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Jeste\u015bmy na FACEBOOKu<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-215\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/polityka-prywatnosci\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Polityka prywatno\u015bci<\/a><\/li>\n<\/ul>\t\t\t<\/nav>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2cba4ee2 elementor-widget elementor-widget-global elementor-global-4598 elementor-widget-text-editor\" data-id=\"2cba4ee2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: center\">Copyright \u00a9 2024 <span class=\"s1\">Ruch Chrze\u015bcija\u0144ski Mt28 Wszelkie prawa zastrze\u017cone.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>POPRZEDNI ROZDZIA\u0141 Kilka pr\u00f3b wyja\u015bnienia Celem historyka nie jest konstruowanie historii wed\u0142ug przyj\u0119tych z g\u00f3ry koncepcji i dostosowywanie jej do swoich w\u0142asnych upodoba\u0144, lecz odtworzenie jej z najlepszych \u015bwiadectw i pozwolenie im, by m\u00f3wi\u0142y same za siebie. Philip Schaff, historyk Nale\u017cy podchodzi\u0107 do materia\u0142u dowodowego tak szczerze i uczciwie, jak jest to tylko mo\u017cliwe. Nie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":15074,"featured_media":0,"parent":106,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"class_list":["post-122","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"meta_box":{"_cloudsearch_visibility":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/122","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15074"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=122"}],"version-history":[{"count":43,"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/122\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9044,"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/122\/revisions\/9044"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/106"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=122"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}