{"id":84,"date":"2019-03-20T17:37:14","date_gmt":"2019-03-20T16:37:14","guid":{"rendered":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/?page_id=84"},"modified":"2023-03-15T22:56:54","modified_gmt":"2023-03-15T21:56:54","slug":"rozdzial-2","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/biblioteka\/wiecej-niz-ciesla\/rozdzial-2\/","title":{"rendered":"Wi\u0119cej ni\u017c cie\u015bla &#8211; rozdzia\u0142 2"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"84\" class=\"elementor elementor-84\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t\t\t<header class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-52a3207d elementor-section-content-middle elementor-section-height-min-height elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-items-middle\" data-id=\"52a3207d\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-1e44b90\" data-id=\"1e44b90\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-55fdfc3d elementor-section-full_width elementor-section-content-middle elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"55fdfc3d\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-3dad9cce\" data-id=\"3dad9cce\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-487554ff elementor-nav-menu__align-justify elementor-nav-menu--dropdown-mobile elementor-nav-menu--stretch elementor-nav-menu__text-align-center elementor-nav-menu--toggle elementor-nav-menu--burger elementor-widget elementor-widget-global elementor-global-3611 elementor-widget-nav-menu\" data-id=\"487554ff\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;submenu_icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas e-plus-icon&quot;,&quot;library&quot;:&quot;&quot;},&quot;full_width&quot;:&quot;stretch&quot;,&quot;sticky&quot;:&quot;top&quot;,&quot;_animation_mobile&quot;:&quot;none&quot;,&quot;sticky_parent&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;layout&quot;:&quot;horizontal&quot;,&quot;toggle&quot;:&quot;burger&quot;,&quot;sticky_on&quot;:[&quot;desktop&quot;,&quot;tablet&quot;,&quot;mobile&quot;],&quot;sticky_offset&quot;:0,&quot;sticky_effects_offset&quot;:0,&quot;sticky_anchor_link_offset&quot;:0}\" data-widget_type=\"nav-menu.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<nav aria-label=\"Menu\" class=\"elementor-nav-menu--main elementor-nav-menu__container elementor-nav-menu--layout-horizontal e--pointer-overline e--animation-grow\">\n\t\t\t\t<ul id=\"menu-1-487554ff\" class=\"elementor-nav-menu\"><li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-home menu-item-7829\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/\" class=\"elementor-item menu-link\">strona g\u0142\u00f3wna<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-has-children menu-item-1987\"><a aria-expanded=\"false\" href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/relacja-z-bogiem\/\" class=\"elementor-item menu-link\">Relacja z Bogiem<span class=\"sub-arrow\"><i class=\"fas e-plus-icon\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/span><\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-2038\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/relacja-z-bogiem\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\">Relacja z Bogiem<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1260\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/spadajace-talerze\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\">Film Spadaj\u0105ce Talerze<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-4158\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/onas\/\" class=\"elementor-item menu-link\">o nas<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1977\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/etrenerzy\/\" class=\"elementor-item menu-link\">E-trenerzy<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-186\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/kontakt\/\" class=\"elementor-item menu-link\">KONTAKT<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-has-children menu-item-29\"><a aria-expanded=\"false\" href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/biblioteka\/\" class=\"elementor-item menu-link\">MATERIA\u0141Y DODATKOWE<span class=\"sub-arrow\"><i class=\"fas e-plus-icon\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/span><\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-2041\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/biblioteka\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\">materia\u0142y dodatkowe<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1140\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/quizy\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\">Quizy<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1094\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/tapety\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\">TAPETY NA TELEFON<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1095\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/pulpit\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\">TAPETY NA PULPIT<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\t\t\t<\/nav>\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-menu-toggle\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Menu Toggle\" aria-expanded=\"false\">\n\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"elementor-menu-toggle__icon--open eicon-menu-bar\"><\/i><i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"elementor-menu-toggle__icon--close eicon-close\"><\/i>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<nav class=\"elementor-nav-menu--dropdown elementor-nav-menu__container\" aria-hidden=\"true\">\n\t\t\t\t<ul id=\"menu-2-487554ff\" class=\"elementor-nav-menu\"><li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-home menu-item-7829\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">strona g\u0142\u00f3wna<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-has-children menu-item-1987\"><a aria-expanded=\"false\" href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/relacja-z-bogiem\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Relacja z Bogiem<span class=\"sub-arrow\"><i class=\"fas e-plus-icon\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/span><\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-2038\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/relacja-z-bogiem\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Relacja z Bogiem<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1260\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/spadajace-talerze\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Film Spadaj\u0105ce Talerze<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-4158\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/onas\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">o nas<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1977\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/etrenerzy\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">E-trenerzy<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-186\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/kontakt\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">KONTAKT<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-has-children menu-item-29\"><a aria-expanded=\"false\" href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/biblioteka\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">MATERIA\u0141Y DODATKOWE<span class=\"sub-arrow\"><i class=\"fas e-plus-icon\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/span><\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-2041\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/biblioteka\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\" tabindex=\"-1\">materia\u0142y dodatkowe<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1140\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/quizy\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Quizy<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1094\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/tapety\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\" tabindex=\"-1\">TAPETY NA TELEFON<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1095\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/pulpit\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\" tabindex=\"-1\">TAPETY NA PULPIT<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\t\t\t<\/nav>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-8d34526\" data-id=\"8d34526\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7bd8294d elementor-hidden-phone elementor-widget__width-auto elementor-absolute elementor-widget elementor-widget-global elementor-global-3614 elementor-widget-image\" data-id=\"7bd8294d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;_position&quot;:&quot;absolute&quot;,&quot;_animation&quot;:&quot;none&quot;}\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-content\/uploads\/sites\/140\/2021\/06\/zdopiskiem.png?w=300\" title=\"zdopiskiem\" alt=\"zdopiskiem\" loading=\"lazy\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5a5e1934 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"5a5e1934\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.agape.pl\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1688\" height=\"450\" src=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-content\/uploads\/sites\/140\/2021\/06\/27.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-3602\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-content\/uploads\/sites\/140\/2021\/06\/27.jpg 1688w, https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-content\/uploads\/sites\/140\/2021\/06\/27.jpg?resize=300,80 300w, https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-content\/uploads\/sites\/140\/2021\/06\/27.jpg?resize=768,205 768w, https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-content\/uploads\/sites\/140\/2021\/06\/27.jpg?resize=1024,273 1024w, https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-content\/uploads\/sites\/140\/2021\/06\/27.jpg?resize=1536,409 1536w\" sizes=\"(max-width: 1688px) 100vw, 1688px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/header>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-3ed15cc8 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"3ed15cc8\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-2d7aab4d\" data-id=\"2d7aab4d\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-41b1f6cb elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"41b1f6cb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/biblioteka\/wiecej-niz-ciesla\/rozdzial-1\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">POPRZEDNI ROZDZIA\u0141<\/a><\/p><p><strong>B\u00f3g, oszust czy szaleniec?<\/strong><\/p><p>Dobitne stwierdzenia Jezusa na temat Jego bosko\u015bci k\u0142\u00f3c\u0105 si\u0119 z popularnymi pogl\u0105dami sceptyk\u00f3w, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 Jezusa jedynie za dobrego cz\u0142owieka o wysokich zasadach moralnych lub proroka, kt\u00f3ry m\u00f3wi\u0142 du\u017co m\u0105drych rzeczy. Jak\u017ce cz\u0119sto ten wniosek uchodzi za jedyny mo\u017cliwy do przyj\u0119cia przez uczonych lub za oczywisty rezultat procesu my\u015blowego. K\u0142opot polega na tym, \u017ce wielu ludzi zgodnie temu przytakuje i nie zauwa\u017ca b\u0142\u0119du takiego rozumowania.<\/p><p>Dla Jezusa to, za kogo uwa\u017cali Go ludzie, by\u0142o niezwykle wa\u017cne. Powtarzaj\u0105c to, co Jezus m\u00f3wi\u0142 o sobie i za kogo si\u0119 uwa\u017ca\u0142, nie mo\u017cna doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce by\u0142 On tylko dobrym cz\u0142owiekiem o wysokich zasadach moralnych lub prorokiem. Nie ma takiej mo\u017cliwo\u015bci i Jezus nigdy nie zamierza\u0142 jej tworzy\u0107.<\/p><p>C.S. Lewis, kt\u00f3ry by\u0142 profesorem na Uniwersytecie w Cambridge oraz kiedy\u015b agnostykiem, rozumia\u0142 ca\u0142\u0105 spraw\u0119 bardzo dobrze. Oto co pisze: &#8220;Pr\u00f3buj\u0119 tu zapobiec m\u00f3wieniu bardzo g\u0142upiej rzeczy, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 cz\u0119sto s\u0142yszy: &#8220;Jestem got\u00f3w zaakceptowa\u0107 Jezusa jako wielkiego nauczyciela &#8211; moralist\u0119, nie akceptuj\u0119 jednak Jego twierdze\u0144 o bosko\u015bci&#8221;. Nie wolno nam wygadywa\u0107 takich rzeczy. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry by by\u0142 tylko cz\u0142owiekiem i m\u00f3wi\u0142 to, co Jezus, nie by\u0142by wielkim nauczycielem &#8211; moralist\u0105. By\u0142by albo szale\u0144cem &#8211; niczym cz\u0142owiek, kt\u00f3ry twierdzi, \u017ce jest jajkiem na twardo &#8211; albo samym diab\u0142em z piek\u0142a. Musisz sam zdecydowa\u0107. Albo ten cz\u0142owiek by\u0142 i nadal jest Synem Bo\u017cym, albo szale\u0144cem lub kim\u015b jeszcze gorszym&#8221;.<\/p><p>Nast\u0119pnie Lewis dodaje: &#8220;Mo\u017cesz uwa\u017ca\u0107 Go za g\u0142upca, mo\u017cesz splun\u0105\u0107 na Niego i odp\u0119dza\u0107 niczym z\u0142ego demona; mo\u017cesz te\u017c pa\u015b\u0107 u Jego st\u00f3p i nazwa\u0107 Go Panem i Bogiem. Ale nie tw\u00f3rzmy protekcjonalnych bzdur, jakoby by\u0142 On wielkim cz\u0142owiekiem i nauczycielem. On sam nie zostawi\u0142 nam takiego wyboru. Nie mia\u0142 takiego zamiaru&#8221; [C.S. Lewis, Mere Christianity, The MacMillan Company, New York 1960, s. 40-41.].<\/p><p>F.J.A. Hort, kt\u00f3ry po\u015bwi\u0119ci\u0142 dwadzie\u015bcia osiem lat studiowaniu tekstu Nowego Testamentu, pisze: &#8220;Jego s\u0142owa by\u0142y w spos\u00f3b tak kompletny Jego cz\u0119\u015bci\u0105 i tak bardzo Jego wypowiedziami, \u017ce trac\u0105 swoje znaczenie, gdyby odczytywa\u0107 je w oderwaniu jako stwierdzenia wypowiedziane przez Bosk\u0105 wyroczni\u0119 lub proroka. Je\u015bli pozbawimy ka\u017cde z tych stwierdze\u0144 podmiotu w Jego osobie, rozpadn\u0105 si\u0119 one na kawa\u0142ki&#8221; [F.J.A. Hort, Way, Truth, and the Life, MacMillan and Co., New York 1894, s. 207.].<\/p><p>Kenneth Scott Latourette, historyk chrze\u015bcija\u0144stwa na Uniwersytecie Yale, wyrazi\u0142 to nast\u0119puj\u0105co: &#8220;Nie nauka Jezusa decyduje o Jego wielko\u015bci, cho\u0107 na pewno tylko dzi\u0119ki niej zdoby\u0142by uznanie. Decyduj\u0105ce jest po\u0142\u0105czenie osoby z g\u0142oszon\u0105 przez ni\u0105 nauk\u0105. Tych dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci nie mo\u017cna rozdzieli\u0107&#8221;. Latourette ko\u0144czy m\u00f3wi\u0105c: &#8220;Dla ka\u017cdego my\u015bl\u0105cego czytelnika zapis\u00f3w Ewangelii musi by\u0107 oczywiste, \u017ce Jezus postrzega\u0142 siebie i swoje przes\u0142anie jako co\u015b nierozerwalnego. By\u0142 wielkim nauczycielem, ale nie tylko. G\u0142oszona przez Niego nauka o Kr\u00f3lestwie Bo\u017cym, o ludzkim zachowaniu i o Bogu by\u0142a wa\u017cna, nie mo\u017cna jednak oddzieli\u0107 jej od Jego osoby bez jej wypaczenia. Takie by\u0142o te\u017c Jego stanowisko&#8221; [Kenneth Scott Latourette, A History of Christianity, Harper &amp; Row, New York 1953, s. 44, 48.].<\/p><p>Jezus twierdzi\u0142, \u017ce jest Bogiem. Nie zostawi\u0142 nam innej mo\u017cliwo\u015bci. To twierdzenie musi by\u0107 albo prawdziwe, albo fa\u0142szywe, trzeba wi\u0119c dok\u0142adnie je rozwa\u017cy\u0107. Pytanie Jezusa skierowane do uczni\u00f3w: &#8220;A wy za kogo Mnie uwa\u017cacie?&#8221; (Mt 16,15) ma kilka mo\u017cliwych odpowiedzi.<\/p><p>Za\u0142\u00f3\u017cmy najpierw, \u017ce Jego pretensje do bosko\u015bci by\u0142y nieuzasadnione. Je\u015bli by\u0142y nieuzasadnione, mamy dwie i tylko dwie mo\u017cliwo\u015bci. Albo wiedzia\u0142, \u017ce s\u0105 nieuzasadnione, albo tego nie wiedzia\u0142. Rozpatrzymy ka\u017cdy przypadek oddzielnie i zbadamy istniej\u0105ce dowody.<\/p><p>2.1. Czy by\u0142 k\u0142amc\u0105?<\/p><p>Je\u015bli Jezus twierdz\u0105c, \u017ce jest Bogiem, wiedzia\u0142, \u017ce Nim nie jest, w\u00f3wczas k\u0142ama\u0142 i umy\u015blnie oszukiwa\u0142 swoich uczni\u00f3w. Je\u015bli jednak by\u0142 k\u0142amc\u0105, by\u0142 tak\u017ce hipokryt\u0105, poniewa\u017c m\u00f3wi\u0142 innym, \u017ceby za wszelk\u0105 cen\u0119 zachowywali uczciwo\u015b\u0107, podczas gdy Jego \u017cycie i nauki by\u0142y jednym wielkim k\u0142amstwem. Co wi\u0119cej, musia\u0142 by\u0107 diab\u0142em, skoro k\u0142ami\u0105c namawia\u0142 ludzi do powierzania Mu ich \u017cycia wiecznego. Je\u015bli podtrzymywa\u0142 swoje s\u0142owa i zdawa\u0142 sobie spraw\u0119 z ich nieprawdziwo\u015bci, w\u00f3wczas by\u0142 niewymownie z\u0142y. Wreszcie by\u0142 te\u017c g\u0142upcem, poniewa\u017c to w\u0142a\u015bnie Jego twierdzenie, \u017ce jest Bogiem, zaprowadzi\u0142o Go na krzy\u017c.<\/p><p>Wielu m\u00f3wi, \u017ce Jezus by\u0142 dobrym nauczycielem &#8211; moralist\u0105. B\u0105d\u017amy jednak realistami. Jak m\u00f3g\u0142 by\u0107 wielkim nauczycielem &#8211; moralist\u0105 i \u015bwiadomie wprowadza\u0107 ludzi w b\u0142\u0105d co do najwa\u017cniejszego punktu swojej nauki &#8211; w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci?<\/p><p>Musieliby\u015bcie doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce by\u0142 dzia\u0142aj\u0105cym z wyrachowaniem oszustem. Ten pogl\u0105d nie zgadza si\u0119 jednak z tym co wiemy o Nim oraz o owocach Jego \u017cycia i nauczania. Gdziekolwiek g\u0142oszone by\u0142y s\u0142owa Jezusa, \u017cycie ludzi zmienia\u0142o si\u0119 na dobre, narody zmienia\u0142y si\u0119 na lepsze, z\u0142odzieje stawali si\u0119 uczciwi, alkoholicy zostawali wyleczeni, osoby przepe\u0142nione nienawi\u015bci\u0105 stawa\u0142y si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142ami mi\u0142o\u015bci, niesprawiedliwi zamieniali si\u0119 w sprawiedliwych.<\/p><p>William Lecky, jeden z najwybitniejszych brytyjskich historyk\u00f3w i zawzi\u0119ty krytyk zorganizowanego chrze\u015bcija\u0144stwa, pisze: &#8220;Tylko chrze\u015bcija\u0144stwo mia\u0142o prawo do przedstawienia \u015bwiatu Idea\u0142u, kt\u00f3ry przez osiemna\u015bcie wiek\u00f3w inspirowa\u0142 ludzkie serca gor\u0105c\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105; okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest On w stanie oddzia\u0142ywa\u0107 na wszystkie pokolenia, narody, niezale\u017cnie od temperamentu i warunk\u00f3w bytowania; by\u0142 zawsze nie tylko najdoskonalszym wzorem cn\u00f3t, lecz tak\u017ce najsilniejszym bod\u017acem do stosowania ich w praktyce (&#8230;) Prosty zapis tych trzech kr\u00f3tkich lat czynnego \u017cycia zrobi\u0142 wi\u0119cej dla odnowienia i z\u0142agodnienia ludzko\u015bci ni\u017c wszystkie rozprawy filozof\u00f3w i namowy moralist\u00f3w&#8221; [William E. Lecky, History of European Morals from Augustus to Charlemagne, D. Appleton and Co., New York 1903, t. 2, s. 8, 9.].<\/p><p>Philip Schaff, historyk, m\u00f3wi: &#8220;Zeznanie to, je\u015bli nie jest prawdziwe, musi by\u0107 albo jawnym blu\u017anierstwem, albo szale\u0144stwem. Pierwsza hipoteza musi upa\u015b\u0107 w obliczu moralnej czysto\u015bci i godno\u015bci Jezusa, kt\u00f3re mo\u017cna znale\u017a\u0107 w ka\u017cdym Jego s\u0142owie i ka\u017cdym czynie i kt\u00f3re s\u0105 powszechnie uznane. Oszukiwanie samego siebie w sprawie tak donios\u0142ej przez umys\u0142 pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem tak czysty i m\u0105dry jest r\u00f3wnie\u017c wykluczone. Jak to jest mo\u017cliwe, \u017ceby by\u0142 wizjonerem lub szale\u0144cem kto\u015b, kto ani razu nie straci\u0142 r\u00f3wnowagi umys\u0142u, kto \u0142agodnie przemierza\u0142 morze problem\u00f3w i prze\u015bladowa\u0144, niczym s\u0142o\u0144ce nad chmurami, kto zawsze dawa\u0142 najm\u0105drzejsz\u0105 odpowied\u017a na podchwytliwe pytania, kto ze spokojem i \u015bwiadomie zapowiedzia\u0142 w\u0142asn\u0105 \u015bmier\u0107 na krzy\u017cu, zmartwychwstanie trzeciego dnia, zes\u0142anie Ducha \u015awi\u0119tego, za\u0142o\u017cenie Ko\u015bcio\u0142a, zniszczenie Jerozolimy &#8211; przepowiednie, kt\u00f3re w pe\u0142ni i bez wyj\u0105tku si\u0119 sprawdzi\u0142y? Posta\u0107 tak wyj\u0105tkowa, tak pe\u0142na, tak ca\u0142kowicie sp\u00f3jna, tak doskona\u0142a, tak ludzka, a jednocze\u015bnie b\u0119d\u0105ca tak wysoko ponad wszelk\u0105 ludzk\u0105 wielko\u015bci\u0105, nie mo\u017ce by\u0107 ani oszustem, ani kim\u015b wymy\u015blonym. Poeta, jak to kto\u015b m\u0105drze powiedzia\u0142, musia\u0142by w tym wypadku by\u0107 wybitniejszy od swojego bohatera. \u017beby wymy\u015bli\u0107 Jezusa, trzeba by wi\u0119kszego geniusza ni\u017c sam Jezus&#8221; [Philip Schaff, History of the Christian Church, William B. Eerdmans Publishing Co., Grand Rapids 1962 (reprint orygina\u0142u z 1910 r.), s. 109.].<\/p><p>W innym miejscu Schaff podaje przekonuj\u0105cy argument przeciw tezie, jakoby Jezus by\u0142 oszustem: &#8220;W imi\u0119 zdrowego rozs\u0105dku, logiki i do\u015bwiadczenia, jak m\u00f3g\u0142 oszust &#8211; cz\u0142owiek zak\u0142amany, egocentryczny, zdeprawowany &#8211; od pocz\u0105tku do ko\u0144ca wymy\u015bli\u0107 i konsekwentnie podtrzymywa\u0107 najbardziej szlachetn\u0105 i najczystsz\u0105 moralnie posta\u0107, jak\u0105 zna\u0142 \u015bwiat, zachowuj\u0105c najdoskonalej wra\u017cenie prawdziwo\u015bci i rzeczywisto\u015bci? Jak m\u00f3g\u0142 u\u0142o\u017cy\u0107, a nast\u0119pnie wcieli\u0107 w \u017cycie plan o niezr\u00f3wnanej dobroczynno\u015bci, moralnej pot\u0119dze i wielko\u015bci, po czym po\u015bwi\u0119ci\u0107 za niego \u017cycie w obliczu najsilniejszych uprzedze\u0144 wsp\u00f3\u0142czesnych Mu ludzi i czas\u00f3w?&#8221; [Philip Schaff, The Person of Christ, American Tract Society, New York 1913, s. 94-95.].<\/p><p>Je\u015bli Jezus chcia\u0142, \u017ceby ludzie s\u0142uchali Go i wierzyli, \u017ce jest Bogiem, dlaczego dzia\u0142a\u0142 w\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w? Dlaczego jako cie\u015bla z Nazaretu poszed\u0142 do tak ma\u0142ego pod wzgl\u0119dem powierzchni i liczby ludno\u015bci kraju, kt\u00f3rego mieszka\u0144cy tak \u015blepo wierzyli w niepodzieln\u0105 jedno\u015b\u0107 Boga? Dlaczego nie wybra\u0142 Egiptu czy jeszcze lepiej Grecji, gdzie wierzono w wielu bog\u00f3w i na r\u00f3\u017cnorodne sposoby oddawano im cze\u015b\u0107?<\/p><p>Kto\u015b, kto \u017cy\u0142 tak jak Jezus, naucza\u0142 tak jak Jezus i umar\u0142 tak jak Jezus, nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 oszustem. Czy s\u0105 jakie\u015b inne mo\u017cliwo\u015bci?<\/p><p>2.2. Czy by\u0142 szale\u0144cem?<\/p><p>Skoro niewyobra\u017calne jest, aby Jezus by\u0142 oszustem, w takim razie mo\u017ce my\u015bla\u0142 tylko, \u017ce jest Bogiem i by\u0142 w b\u0142\u0119dzie? W ko\u0144cu mo\u017cna nie mie\u0107 racji i jednocze\u015bnie by\u0107 przekonanym, \u017ce si\u0119 j\u0105 ma. Musimy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce uwa\u017canie si\u0119 za Boga, zw\u0142aszcza w kulturze tradycyjnie monoteistycznej, po czym m\u00f3wienie innym, \u017ce ich los zale\u017cy od wiary w Niego, nie jest ma\u0142ym wybrykiem fantazji, lecz rozumowaniem szale\u0144ca, w pe\u0142nym tego s\u0142owa znaczeniu. Czy Jezus Chrystus by\u0142 tak\u0105 osob\u0105?<\/p><p>Kto\u015b przekonany o swojej bosko\u015bci jest jak kto\u015b, kto dzisiaj twierdzi\u0142by, \u017ce jest Napoleonem. Oszukiwa\u0142by samego siebie i prawdopodobnie zamkni\u0119to by go gdzie\u015b, \u017ceby nie zrobi\u0142 sobie i innym krzywdy. Lecz u Jezusa nie obserwujemy nienormalnych i niezr\u00f3wnowa\u017conych zachowa\u0144, kt\u00f3re zwykle towarzysz\u0105 ob\u0142\u0105kaniu. Gdyby by\u0142 ob\u0142\u0105kany, Jego r\u00f3wnowaga i opanowanie by\u0142yby zadziwiaj\u0105ce.<\/p><p>Noyes i Kolb w swojej pracy [Arthur P. Noyes, Lawrence C. Kolb, Modern Clinical Psychiatry, Saunders, Philadelphia 1958 (wyd. 5).] opisuj\u0105 schizofrenika jako osob\u0119 bardziej autystyczn\u0105 ni\u017c realistyczn\u0105. Schizofrenik pragnie uciec od rzeczywisto\u015bci. Sp\u00f3jrzmy prawdzie w oczy; twierdzenie o w\u0142asnej bosko\u015bci by\u0142oby z pewno\u015bci\u0105 odej\u015bciem od rzeczywisto\u015bci.<\/p><p>W \u015bwietle innych rzeczy, kt\u00f3re wiemy o Jezusie, trudno jest uwierzy\u0107, \u017ce by\u0142 osob\u0105 niezr\u00f3wnowa\u017con\u0105 psychicznie. Oto cz\u0142owiek, kt\u00f3ry wypowiedzia\u0142 jedne z najm\u0105drzejszych s\u0142\u00f3w, jakie kiedykolwiek zosta\u0142y spisane. Jego nauki wyzwoli\u0142y wielu z umys\u0142owego wi\u0119zienia. Clark H. Pinnock pyta: &#8220;Czy \u0142udzi\u0142 si\u0119 co do swojej wielko\u015bci, czy by\u0142 paranoikiem, nieumy\u015blnym oszustem, schizofrenikiem? I zn\u00f3w, efektywno\u015b\u0107 i g\u0142\u0119bia Jego nauk potwierdzaj\u0105 tylko tez\u0119 o Jego ca\u0142kowitej umys\u0142owej sprawno\u015bci. Gdyby\u015bmy wszyscy mieli taki umys\u0142 jak On!&#8221; [Clark H. Pinnock, Set Forth Your Case, The Craig Press, New Jersey 1967, s. 62.]. Dowiedzia\u0142em si\u0119 od pewnego studenta z Kalifornii, \u017ce jego nauczyciel psychologii powiedzia\u0142 podczas zaj\u0119\u0107, i\u017c &#8220;wystarczy, \u017ce we\u017amie do r\u0119ki Bibli\u0119 i przeczyta fragmenty nauki Chrystusa swoim pacjentom. Wielu z nich nie b\u0119dzie ju\u017c potrzebowa\u0107 innych porad&#8221;.<\/p><p>J.T. Fisher, psychiatra, stwierdza: &#8220;Gdyby\u015bmy mieli zebra\u0107 wszystkie co do jednego autorytatywne artyku\u0142y, jakie kiedykolwiek zosta\u0142y napisane przez najlepszych psycholog\u00f3w i psychiatr\u00f3w na temat zdrowia psychicznego, gdyby\u015bmy je wszystkie po\u0142\u0105czyli, udoskonalili i oczy\u015bcili z go\u0142os\u0142owia, gdyby\u015bmy wydobyli z tego sam\u0105 istot\u0119 i gdyby\u015bmy t\u0119 czyst\u0105, nieska\u017con\u0105 naukow\u0105 wiedz\u0119 przekazali najlepszym \u017cyj\u0105cym poetom do zwerbalizowania, otrzymaliby\u015bmy niepe\u0142ne i niezgrabne podsumowanie Kazania na G\u00f3rze. W por\u00f3wnaniu z orygina\u0142em strasznie by ucierpia\u0142o. Od prawie dw\u00f3ch tysi\u0119cy lat \u015bwiat chrze\u015bcija\u0144ski trzyma w r\u0119kach pe\u0142n\u0105 odpowied\u017a na dr\u0119cz\u0105ce go, bezowocne t\u0119sknoty. Oto (&#8230;) instrukcja udanego ludzkiego \u017cycia pe\u0142nego optymizmu, zdrowia psychicznego i zadowolenia&#8221; [J.T. Fisher, L.S. Hawley, A Few Buttons Missing, Lippincott, Philadelphia 1951, s. 273.].<\/p><p>C.S. Lewis pisze: &#8220;Wielka jest historyczna trudno\u015b\u0107 innego ni\u017c chrze\u015bcija\u0144skie wyt\u0142umaczenia \u017cycia, s\u0142\u00f3w i wp\u0142ywu Jezusa. Nigdy nale\u017cycie nie wyt\u0142umaczono rozbie\u017cno\u015bci mi\u0119dzy g\u0142\u0119bi\u0105 i rozs\u0105dkiem (&#8230;) Jego nauk moralnych a wybuja\u0142\u0105 megalomani\u0105, kt\u00f3ra musia\u0142aby kry\u0107 si\u0119 za Jego teologicznym nauczaniem, gdyby rzeczywi\u015bcie nie by\u0142 Bogiem. St\u0105d wielka liczba niechrze\u015bcija\u0144skich hipotez, kt\u00f3re prze\u015bcigaj\u0105 si\u0119 w robieniu wody z m\u00f3zgu&#8221; [C.S. Lewis, Miracles: A Preliminary Study, The MacMillan Company, New York 1947, s. 113.].<\/p><p>Philip Schaff argumentuje: &#8220;Czy taki umys\u0142 &#8211; jasny jak niebo, rze\u015bki jak g\u00f3rskie powietrze, ostry i przenikliwy jak miecz, ca\u0142kowicie zdrowy i mocny, zawsze gotowy i zawsze spokojny &#8211; czy taki umys\u0142 da\u0142by si\u0119 zwie\u015b\u0107 zasadniczej i niezwykle powa\u017cnej iluzji w stosunku do w\u0142asnej osoby i misji? Bzdura!&#8221; [Philip Schaff, The Person of Christ, op. cit., s. 97.].<\/p><p>2.3. Czy by\u0142 Bogiem?<\/p><p>Osobi\u015bcie odrzucam wniosek, jakoby Jezus by\u0142 oszustem lub szale\u0144cem. Zatem jedyn\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 pozostaje to, \u017ce jest Chrystusem, Synem Bo\u017cym, tak jak twierdzi\u0142.<\/p><p>Bardzo interesuj\u0105ce s\u0105 reakcje wi\u0119kszo\u015bci \u017byd\u00f3w, z kt\u00f3rymi rozmawiam na ten temat. M\u00f3wi\u0105 mi zwykle, \u017ce Jezus by\u0142 moralnym, prawym przyw\u00f3dc\u0105 religijnym, dobrym cz\u0142owiekiem lub jakim\u015b prorokiem. Wtedy m\u00f3wi\u0119 im o tym, za kogo uwa\u017ca\u0142 si\u0119 Jezus, a nast\u0119pnie dziel\u0119 si\u0119 z nimi materia\u0142em przedstawionym w tym rozdziale, dotycz\u0105cym problemu: oszust, szaleniec czy B\u00f3g. Kiedy pytam, czy uwa\u017caj\u0105 Jezusa za oszusta, s\u0142ysz\u0119 stanowcze &#8220;Nie!&#8221;. Nast\u0119pnie pytam: &#8220;Czy s\u0105dzicie, \u017ce by\u0142 szale\u0144cem?&#8221;. Odpowiedzi\u0105 jest: &#8220;Oczywi\u015bcie, \u017ce nie&#8221;. &#8220;Czy uwa\u017cacie Go za Boga?&#8221;. Zanim zd\u0105\u017c\u0119 wzi\u0105\u0107 oddech, s\u0142ysz\u0119 g\u0142o\u015bne: &#8220;Ale\u017c sk\u0105d&#8221;. Jak\u017ce wiele wybor\u00f3w stoi przed nami.<\/p><p>W przypadku tych trzech alternatywnych odpowiedzi nie chodzi o to, czy s\u0105 mo\u017cliwe, gdy\u017c jest oczywiste, \u017ce wszystkie s\u0105 mo\u017cliwe. Pytanie powinno raczej brzmie\u0107: &#8220;Kt\u00f3ra z nich jest najbardziej prawdopodobna?&#8221;. Rozstrzygni\u0119cie przez was, kim jest Jezus, nie powinno by\u0107 ja\u0142owym \u0107wiczeniem intelektualnym. Nie mo\u017cna zaszufladkowa\u0107 Go jako wielkiego nauczyciela &#8211; moralist\u0119. Jest albo oszustem, albo szale\u0144cem, albo Bogiem. Sami musicie zdecydowa\u0107. Ale, jak napisa\u0142 \u015bw. Jan, &#8220;Te za\u015b [znaki &#8211; przyp. red.] zapisano, aby\u015bcie wierzyli, \u017ce Jezus jest Mesjaszem, Synem Bo\u017cym, i &#8211; co najwa\u017cniejsze &#8211; aby\u015bcie wierz\u0105c mieli \u017cycie w imi\u0119 Jego&#8221; (J 20,31).<\/p><p>Dowody wyra\u017anie wskazuj\u0105 na to, \u017ce Jezus jest Bogiem. Niekt\u00f3rzy odrzucaj\u0105 je jednak ze wzgl\u0119du na duchowe konsekwencje ich przyj\u0119cia. Nie chc\u0105 d\u017awiga\u0107 odpowiedzialno\u015bci i nast\u0119pstw, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z nazwania Go Bogiem.<\/p><p><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/biblioteka\/wiecej-niz-ciesla\/rozdzial-3\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">KOLEJNY ROZDZIA\u0141<\/a><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-e25a153 elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"e25a153\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-592f27bd\" data-id=\"592f27bd\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-56054505 elementor-nav-menu__align-center elementor-nav-menu__text-align-center elementor-nav-menu--dropdown-tablet elementor-nav-menu--toggle elementor-nav-menu--burger elementor-widget elementor-widget-nav-menu\" data-id=\"56054505\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;submenu_icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;&quot;,&quot;library&quot;:&quot;&quot;},&quot;layout&quot;:&quot;horizontal&quot;,&quot;toggle&quot;:&quot;burger&quot;}\" data-widget_type=\"nav-menu.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<nav aria-label=\"Menu\" class=\"elementor-nav-menu--main elementor-nav-menu__container elementor-nav-menu--layout-horizontal e--pointer-underline e--animation-none\">\n\t\t\t\t<ul id=\"menu-1-56054505\" class=\"elementor-nav-menu\"><li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1552\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/relacja-z-bogiem\/\" class=\"elementor-item menu-link\">Relacja z Bogiem<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-938\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/e-trenerzy\/\" class=\"elementor-item menu-link\">Dla e-trener\u00f3w<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-4306\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/kontakt\/\" class=\"elementor-item menu-link\">kontakt<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1553\"><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/kursyAGAPE\" class=\"elementor-item menu-link\">Jeste\u015bmy na FACEBOOKu<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-215\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/polityka-prywatnosci\/\" class=\"elementor-item menu-link\">Polityka prywatno\u015bci<\/a><\/li>\n<\/ul>\t\t\t<\/nav>\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-menu-toggle\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Menu Toggle\" aria-expanded=\"false\">\n\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"elementor-menu-toggle__icon--open eicon-menu-bar\"><\/i><i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"elementor-menu-toggle__icon--close eicon-close\"><\/i>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<nav class=\"elementor-nav-menu--dropdown elementor-nav-menu__container\" aria-hidden=\"true\">\n\t\t\t\t<ul id=\"menu-2-56054505\" class=\"elementor-nav-menu\"><li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1552\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/relacja-z-bogiem\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Relacja z Bogiem<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-938\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/e-trenerzy\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Dla e-trener\u00f3w<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-4306\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/kontakt\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">kontakt<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1553\"><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/kursyAGAPE\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Jeste\u015bmy na FACEBOOKu<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-215\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/polityka-prywatnosci\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Polityka prywatno\u015bci<\/a><\/li>\n<\/ul>\t\t\t<\/nav>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5e659336 elementor-widget elementor-widget-global elementor-global-4598 elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5e659336\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: center\">Copyright \u00a9 2024 <span class=\"s1\">Ruch Chrze\u015bcija\u0144ski Mt28 Wszelkie prawa zastrze\u017cone.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>POPRZEDNI ROZDZIA\u0141 B\u00f3g, oszust czy szaleniec? Dobitne stwierdzenia Jezusa na temat Jego bosko\u015bci k\u0142\u00f3c\u0105 si\u0119 z popularnymi pogl\u0105dami sceptyk\u00f3w, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 Jezusa jedynie za dobrego cz\u0142owieka o wysokich zasadach moralnych lub proroka, kt\u00f3ry m\u00f3wi\u0142 du\u017co m\u0105drych rzeczy. Jak\u017ce cz\u0119sto ten wniosek uchodzi za jedyny mo\u017cliwy do przyj\u0119cia przez uczonych lub za oczywisty rezultat procesu my\u015blowego. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":15074,"featured_media":0,"parent":78,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"class_list":["post-84","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"meta_box":{"_cloudsearch_visibility":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/84","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15074"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=84"}],"version-history":[{"count":39,"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/84\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8608,"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/84\/revisions\/8608"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/78"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=84"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}