{"id":98,"date":"2019-03-20T17:42:35","date_gmt":"2019-03-20T16:42:35","guid":{"rendered":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/?page_id=98"},"modified":"2023-03-15T22:58:39","modified_gmt":"2023-03-15T21:58:39","slug":"rozdzial-8","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/biblioteka\/wiecej-niz-ciesla\/rozdzial-8\/","title":{"rendered":"Wi\u0119cej ni\u017c cie\u015bla &#8211; rozdzia\u0142 8"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"98\" class=\"elementor elementor-98\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t\t\t<header class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-789553db elementor-section-content-middle elementor-section-height-min-height elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-items-middle\" data-id=\"789553db\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-25ecf81a\" data-id=\"25ecf81a\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-21e12350 elementor-section-full_width elementor-section-content-middle elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"21e12350\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-1c13208a\" data-id=\"1c13208a\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-512f2351 elementor-nav-menu__align-justify elementor-nav-menu--dropdown-mobile elementor-nav-menu--stretch elementor-nav-menu__text-align-center elementor-nav-menu--toggle elementor-nav-menu--burger elementor-widget elementor-widget-global elementor-global-3611 elementor-widget-nav-menu\" data-id=\"512f2351\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;submenu_icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas e-plus-icon&quot;,&quot;library&quot;:&quot;&quot;},&quot;full_width&quot;:&quot;stretch&quot;,&quot;sticky&quot;:&quot;top&quot;,&quot;_animation_mobile&quot;:&quot;none&quot;,&quot;sticky_parent&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;layout&quot;:&quot;horizontal&quot;,&quot;toggle&quot;:&quot;burger&quot;,&quot;sticky_on&quot;:[&quot;desktop&quot;,&quot;tablet&quot;,&quot;mobile&quot;],&quot;sticky_offset&quot;:0,&quot;sticky_effects_offset&quot;:0,&quot;sticky_anchor_link_offset&quot;:0}\" data-widget_type=\"nav-menu.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<nav aria-label=\"Menu\" class=\"elementor-nav-menu--main elementor-nav-menu__container elementor-nav-menu--layout-horizontal e--pointer-overline e--animation-grow\">\n\t\t\t\t<ul id=\"menu-1-512f2351\" class=\"elementor-nav-menu\"><li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-home menu-item-7829\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/\" class=\"elementor-item menu-link\">strona g\u0142\u00f3wna<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-has-children menu-item-1987\"><a aria-expanded=\"false\" href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/relacja-z-bogiem\/\" class=\"elementor-item menu-link\">Relacja z Bogiem<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-2038\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/relacja-z-bogiem\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\">Relacja z Bogiem<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1260\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/spadajace-talerze\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\">Film Spadaj\u0105ce Talerze<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-4158\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/onas\/\" class=\"elementor-item menu-link\">o nas<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1977\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/etrenerzy\/\" class=\"elementor-item menu-link\">E-trenerzy<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-186\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/kontakt\/\" class=\"elementor-item menu-link\">KONTAKT<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-has-children menu-item-29\"><a aria-expanded=\"false\" href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/biblioteka\/\" class=\"elementor-item menu-link\">MATERIA\u0141Y DODATKOWE<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-2041\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/biblioteka\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\">materia\u0142y dodatkowe<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1140\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/quizy\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\">Quizy<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1094\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/tapety\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\">TAPETY NA TELEFON<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1095\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/pulpit\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\">TAPETY NA PULPIT<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\t\t\t<\/nav>\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-menu-toggle\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Menu Toggle\" aria-expanded=\"false\">\n\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"elementor-menu-toggle__icon--open eicon-menu-bar\"><\/i><i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"elementor-menu-toggle__icon--close eicon-close\"><\/i>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<nav class=\"elementor-nav-menu--dropdown elementor-nav-menu__container\" aria-hidden=\"true\">\n\t\t\t\t<ul id=\"menu-2-512f2351\" class=\"elementor-nav-menu\"><li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-home menu-item-7829\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">strona g\u0142\u00f3wna<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-has-children menu-item-1987\"><a aria-expanded=\"false\" href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/relacja-z-bogiem\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Relacja z Bogiem<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-2038\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/relacja-z-bogiem\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Relacja z Bogiem<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1260\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/spadajace-talerze\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Film Spadaj\u0105ce Talerze<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-4158\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/onas\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">o nas<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1977\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/etrenerzy\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">E-trenerzy<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-186\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/kontakt\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">KONTAKT<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-has-children menu-item-29\"><a aria-expanded=\"false\" href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/biblioteka\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">MATERIA\u0141Y DODATKOWE<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-2041\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/biblioteka\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\" tabindex=\"-1\">materia\u0142y dodatkowe<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1140\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/quizy\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Quizy<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1094\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/tapety\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\" tabindex=\"-1\">TAPETY NA TELEFON<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1095\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/pulpit\/\" class=\"elementor-sub-item menu-link\" tabindex=\"-1\">TAPETY NA PULPIT<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\t\t\t<\/nav>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-39637753\" data-id=\"39637753\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-44a1ab45 elementor-hidden-phone elementor-widget__width-auto elementor-absolute elementor-widget elementor-widget-global elementor-global-3614 elementor-widget-image\" data-id=\"44a1ab45\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;_position&quot;:&quot;absolute&quot;,&quot;_animation&quot;:&quot;none&quot;}\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-content\/uploads\/sites\/140\/2021\/06\/zdopiskiem.png?w=300\" title=\"zdopiskiem\" alt=\"zdopiskiem\" loading=\"lazy\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5984ae56 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"5984ae56\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.agape.pl\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1100\" height=\"293\" src=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-content\/uploads\/sites\/140\/2021\/06\/27.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-3602\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-content\/uploads\/sites\/140\/2021\/06\/27.jpg 1688w, https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-content\/uploads\/sites\/140\/2021\/06\/27.jpg?resize=300,80 300w, https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-content\/uploads\/sites\/140\/2021\/06\/27.jpg?resize=768,205 768w, https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-content\/uploads\/sites\/140\/2021\/06\/27.jpg?resize=1024,273 1024w, https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-content\/uploads\/sites\/140\/2021\/06\/27.jpg?resize=1536,409 1536w\" sizes=\"(max-width: 1100px) 100vw, 1100px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/header>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-7089c3bf elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"7089c3bf\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-6c42f52f\" data-id=\"6c42f52f\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-20fd7c27 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"20fd7c27\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/biblioteka\/wiecej-niz-ciesla\/rozdzial-7\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">POPRZEDNI ROZDZIA\u0141<\/a><\/p><p><strong>O zmartwychwstaniu<\/strong><\/p><p>Pewien student uniwersytetu w Urugwaju zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do mnie m\u00f3wi\u0105c: &#8220;Profesorze McDowell, dlaczego nie mo\u017ce pan odrzuci\u0107 chrze\u015bcija\u0144stwa?&#8221;. Odpar\u0142em na to: &#8220;Z prostego powodu. Nie jestem w stanie nie doceni\u0107 pewnego wydarzenia historycznego, mianowicie zmartwychwstania Jezusa Chrystusa&#8221;.<\/p><p>Sp\u0119dziwszy ponad 700 godzin na studiowaniu tego tematu i wnikliwym badaniu jego podstaw, doszed\u0142em do wniosku, \u017ce zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa jest albo jedn\u0105 z najbardziej niegodziwych, wyst\u0119pnych i wyrachowanych mistyfikacji, w kt\u00f3r\u0105 uwierzyli ludzie, albo najwa\u017cniejszym faktem w historii.<\/p><p>Pytanie: &#8220;Czy chrze\u015bcija\u0144stwo ma racj\u0119 bytu?&#8221; przenosi kwesti\u0119 zmartwychwstania ze sfery rozwa\u017ca\u0144 filozoficznych w sfer\u0119 bada\u0144 historycznych. Czy chrze\u015bcija\u0144stwo ma oparcie w badaniach historycznych? Czy istnieje wystarczaj\u0105cy materia\u0142 dowodowy uzasadniaj\u0105cy wiar\u0119 w zmartwychwstanie?<\/p><p>Oto wa\u017cne fakty zwi\u0105zane ze zmartwychwstaniem: Jezus z Nazaretu, \u017cydowski prorok twierdz\u0105cy, \u017ce jest Chrystusem, kt\u00f3rego przyj\u015bcie przepowiada\u0142o \u017cydowskie Pismo \u015awi\u0119te, zosta\u0142 aresztowany, skazany jako pospolity przest\u0119pca i ukrzy\u017cowany. Trzy dni po Jego \u015bmierci i pogrzebie kobiety, kt\u00f3re odwiedzi\u0142y gr\u00f3b, stwierdzi\u0142y, \u017ce cia\u0142o znikn\u0119\u0142o. Jego uczniowie g\u0142osili, \u017ce zmartwychwsta\u0142 za spraw\u0105 Boga i \u017ce objawi\u0142 im si\u0119 wielokrotnie przed wniebowst\u0105pieniem.<\/p><p>By\u0142a to podstawa, dzi\u0119ki kt\u00f3rej chrze\u015bcija\u0144stwo rozszerzy\u0142o si\u0119 na ca\u0142e Imperium Rzymskie i przez kolejne stulecia wywiera\u0142o wielki wp\u0142yw.<\/p><p>Czy zmartwychwstanie rzeczywi\u015bcie mia\u0142o miejsce?<\/p><p>8.1. Pogrzeb Jezusa<\/p><p>Cia\u0142o Jezusa, zgodnie z \u017cydowskimi zwyczajami pogrzebowymi, zosta\u0142o owini\u0119te w p\u0142\u00f3tno. Oko\u0142o 30 kg ma\u015bci aromatycznych zosta\u0142o umieszczonych pomi\u0119dzy zwojami p\u0142\u00f3tna (por. J 19,39-40).<\/p><p>Po umieszczeniu cia\u0142a w skalnym grobowcu (por. Mt 27,60) jego wej\u015bcie zamkni\u0119to ogromnym g\u0142azem (por. Mk 16,4), wa\u017c\u0105cym mniej wi\u0119cej dwie tony, kt\u00f3ry zasuni\u0119to przy u\u017cyciu specjalnego systemu d\u017awigni.<\/p><p>Przed grobem ustawiono rzymsk\u0105 stra\u017c sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 ze zdyscyplinowanych, wyszkolonych w surowej dyscyplinie \u017co\u0142nierzy. Strach przed kar\u0105 &#8220;powodowa\u0142, \u017ce pieczo\u0142owicie wype\u0142niali sw\u00f3j obowi\u0105zek, zw\u0142aszcza podczas wart nocnych&#8221; [George Currie, The Military Discipline of the Roman from the Founding of the City to the Close of the Republic, streszczenie pracy opublikowane pod auspicjami Graduate Council of Indiana University, 1928, s. 41-43.]. Wej\u015bcie do grobu by\u0142o przez dow\u00f3dc\u0119 warty zaplombowane rzymsk\u0105 piecz\u0119ci\u0105, znakiem w\u0142asno\u015bci pot\u0119\u017cnego Imperium [A.T. Robertson, Word Pictures in the New Testament, R.R. Smith, Inc., New York 1931, s. 239.]. W ten spos\u00f3b zapobiegano aktom wandalizmu. Ten, kto spr\u00f3bowa\u0142by przesun\u0105\u0107 g\u0142az, z\u0142ama\u0142by piecz\u0119\u0107 i tym samym narazi\u0142by si\u0119 na gniew rzymskiego prawa.<\/p><p>Lecz trzeciego dnia gr\u00f3b by\u0142 jednak pusty.<\/p><p>8.2. Pusty gr\u00f3b<\/p><p>Zwolennicy Jezusa m\u00f3wili, \u017ce zmartwychwsta\u0142. Relacjonowali, \u017ce ukazywa\u0142 si\u0119 im przez czterdzie\u015bci dni i da\u0142 im wiele dowod\u00f3w, \u017ce \u017cyje. (Dz 1,3) Aposto\u0142 Pawe\u0142 powiedzia\u0142, \u017ce Jezusa widzia\u0142o ponad pi\u0119ciuset Jego zwolennik\u00f3w, z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 jeszcze \u017cy\u0142a i mog\u0142a potwierdzi\u0107 te s\u0142owa (por. 1 Kor 15,3-8).<\/p><p>A.M. Ramsey pisze: &#8220;Wierz\u0119 w zmartwychwstanie cz\u0119\u015bciowo dlatego, \u017ce wiele fakt\u00f3w by\u0142oby bez niego niewyt\u0142umaczalnych&#8221; [Arthur Michael Ramsey, God, Christ and the World, SCM Press, London 1969, s. 78-80.]. Sprawa pustego grobu &#8220;by\u0142a zbyt g\u0142o\u015bna, \u017ceby mo\u017cna by\u0142o jej zaprzeczy\u0107&#8221;. Paul Althaus stwierdza, \u017ce zmartwychwstanie &#8220;nie obroni\u0142oby si\u0119 w Jerozolimie przez jeden dzie\u0144, nawet przez godzin\u0119, gdyby wszystkie zainteresowane strony nie uzna\u0142y opustoszenia grobu za fakt&#8221; [Paul Althaus, Die Wahrheit des kirchlichen Osterglaubens, C. Bertelsmann, Gotersloh 1941, s. 22, 25nn.].<\/p><p>Paul L. Maier wnioskuje: &#8220;Je\u015bli rozwa\u017cnie i uczciwie rozpatrzymy ca\u0142y materia\u0142 dowodowy, s\u0142usznym b\u0119dzie wed\u0142ug kanon\u00f3w bada\u0144 historycznych, stwierdzenie, \u017ce gr\u00f3b, do kt\u00f3rego z\u0142o\u017cono cia\u0142o Jezusa, by\u0142 rzeczywi\u015bcie pusty rankiem po dniu szabatu. I do tej pory nie odkryto w \u017ar\u00f3d\u0142ach literackich, epigraficznych lub archeologicznych nawet strz\u0119pka dowodu, kt\u00f3ry by obali\u0142 prawdziwo\u015b\u0107 tego twierdzenia&#8221; [&#8220;Independent&#8221;, Press-Telegram, 1973, 21 kwietnia, s. A-10.].<\/p><p>Jak mo\u017cna wyt\u0142umaczy\u0107 fakt, \u017ce gr\u00f3b by\u0142 pusty? Czy kryje si\u0119 za tym jaka\u015b przyczyna naturalna?<\/p><p>Opieraj\u0105c si\u0119 na przyt\u0142aczaj\u0105cym materiale dowod\u00f3w historycznych, chrze\u015bcijanie wierz\u0105, \u017ce Jezus Chrystus ciele\u015bnie zmartwychwsta\u0142 w czasie i przestrzeni za spraw\u0105 nadprzyrodzonej mocy Boga. Trudno\u015bci z uwierzeniem mog\u0105 by\u0107 du\u017ce, lecz problemy zwi\u0105zane z trwaniem w niewierze s\u0105 jeszcze wi\u0119ksze.<\/p><p>Znacz\u0105ca jest sytuacja przy grobie po zmartwychwstaniu. Rzymska piecz\u0119\u0107 zosta\u0142a z\u0142amana, co dla tego, kto to zrobi\u0142, oznacza\u0142o automatycznie ukrzy\u017cowanie g\u0142ow\u0105 do do\u0142u. G\u0142az odsuni\u0119to nie tylko od wej\u015bcia, lecz od ca\u0142ego grobowca, jak gdyby kto\u015b go podni\u00f3s\u0142 i przeni\u00f3s\u0142 dalej [Josh McDowell, Evidence That Demands a Verdict, Campus Crusade for Christ International, San Bernardino, California, 1973, s. 231.]. Wartownicy zbiegli. Justynian w swoich Digestach (49.16) zestawia list\u0119 osiemnastu wykrocze\u0144, za kt\u00f3re wartownicy byli skazywani na \u015bmier\u0107. W ich sk\u0142ad wchodzi\u0142y mi\u0119dzy innymi za\u015bni\u0119cie i opuszczenie stanowiska.<\/p><p>Nadesz\u0142y kobiety i zasta\u0142y pusty grobowiec; przestraszy\u0142y si\u0119 i wr\u00f3ci\u0142y powiedzie\u0107 o tym m\u0119\u017cczyznom. Piotr i Jan pobiegli do grobu. Jan dotar\u0142 tam pierwszy, ale nie wszed\u0142 do \u015brodka. Zajrza\u0142 tam tylko i zobaczy\u0142 p\u0142\u00f3tna pogrzebowe, zdeformowane troch\u0119, lecz puste. Cia\u0142o Chrystusa przesz\u0142o przez nie do nowego istnienia. Sp\u00f3jrzmy prawdzie w oczy, taki widok uczyni\u0142by r\u00f3wnie\u017c ciebie naprawd\u0119 wierz\u0105cym, przynajmniej na chwil\u0119.<\/p><p>Wysuwane teorie t\u0142umacz\u0105ce zmartwychwstanie przyczynami naturalnymi s\u0105 nieprzekonuj\u0105ce; w\u0142a\u015bciwie nawet pomagaj\u0105 zdoby\u0107 pewno\u015b\u0107 co do prawdziwo\u015bci zmartwychwstania.<\/p><p>8.3. Nie ten gr\u00f3b?<\/p><p>Teoria propagowana przez Kirsoppa Lake&#8217;a zak\u0142ada, \u017ce kobiety, kt\u00f3re zawiadomi\u0142y o zagini\u0119ciu cia\u0142a, przez pomy\u0142k\u0119 posz\u0142y do innego grobu. Je\u015bli tak si\u0119 sta\u0142o, uczniowie, kt\u00f3rzy poszli to sprawdzi\u0107, te\u017c musieli p\u00f3j\u015b\u0107 do niew\u0142a\u015bciwego grobu. Mo\u017cemy by\u0107 jednak pewni, \u017ce w\u0142adze \u017cydowskie, kt\u00f3re postara\u0142y si\u0119 o postawienie przy grobie rzymskiej warty, \u017ceby zapobiec kradzie\u017cy cia\u0142a, nie pomyli\u0142y si\u0119 co do lokalizacji grobu. Ani te\u017c rzymscy wartownicy, byli tam bowiem na miejscu.<\/p><p>Je\u015bli wchodzi\u0142aby w gr\u0119 pomy\u0142ka, w\u0142adze \u017cydowskie szybko wydoby\u0142yby cia\u0142o z odpowiedniego grobu, likwiduj\u0105c tym samym raz na zawsze wszelkie plotki o zmartwychwstaniu.<\/p><p>Inna pr\u00f3ba wyja\u015bnienia sprawy g\u0142osi, \u017ce pojawienie si\u0119 Jezusa po zmartwychwstaniu by\u0142o iluzj\u0105 lub halucynacj\u0105. Teoria ta, nie poparta \u017cadnymi psychologicznymi regu\u0142ami w\u0142a\u015bciwymi zjawisku halucynacji, k\u0142\u00f3ci si\u0119 z sytuacj\u0105 historyczn\u0105 oraz ze stanem psychicznym Aposto\u0142\u00f3w.<\/p><p>Gdzie wi\u0119c znajdowa\u0142o si\u0119 cia\u0142o w rzeczywisto\u015bci i dlaczego nie zosta\u0142o przedstawione przez w\u0142adze publicznie?<\/p><p>8.4. Teoria omdlenia<\/p><p>Wed\u0142ug teorii omdlenia, spopularyzowanej przez Venturiniego kilkaset lat temu i nadal cz\u0119sto cytowanej, Jezus nie umar\u0142 na krzy\u017cu; jedynie zemdla\u0142 z wycie\u0144czenia i utraty krwi. Wszyscy s\u0105dzili, \u017ce umar\u0142, lecz potem przyszed\u0142 do siebie, a uczniowie my\u015bleli, \u017ce zmartwychwsta\u0142.<\/p><p>David Friedrich Strauss, sceptyk, kt\u00f3ry sam nie wierzy\u0142 w zmartwychwstanie, zada\u0142 \u015bmiertelny cios wszelkim twierdzeniom, jakoby Jezus ockn\u0105\u0142 si\u0119 jedynie ze stanu omdlenia: &#8220;Niemo\u017cliwe, by zakatowany cz\u0142owiek, na wp\u00f3\u0142 \u017cywy wykrad\u0142 si\u0119 z tak doskonale strze\u017conego w\u0142asnego grobowca, a s\u0142aniaj\u0105c si\u0119 na nogach wskutek utraty si\u0142 i choroby, wymagaj\u0105c leczenia, opatrzenia ran, wzmocnienia i troskliwej opieki, wci\u0105\u017c wreszcie cierpi\u0105cy, m\u00f3g\u0142 wywo\u0142a\u0107 na uczniach wra\u017cenie, \u017ce pokona\u0142 \u015bmier\u0107 i \u017ce jest Ksi\u0119ciem \u017bycia, wra\u017cenie, kt\u00f3re stworzy\u0142o podwaliny ich przysz\u0142ej misji duszpasterskiej. Pojawienie si\u0119 Go w takim stanie os\u0142abi\u0142oby tylko wra\u017cenie, jakie wywar\u0142 na uczniach swoim \u017cyciem i \u015bmierci\u0105, w najlepszym wypadku mog\u0142oby nada\u0107 im elegijny ton, w \u017cadnym wypadku jednak nie zmieni\u0142oby ich depresji i strachu w entuzjazm, nie wzbudzi\u0142oby radosnego uwielbienia&#8221; [David Frederick Strauss, The Life of Jesus for the People, Williams and Norgate, London 1879 (wyd. 2), t. 1, s. 412.].<\/p><p>8.5. Skradzione cia\u0142o?<\/p><p>Inna teoria utrzymuje, \u017ce uczniowie wykradli cia\u0142o Jezusa, kiedy stra\u017cnicy zasn\u0119li (por. Mt 28,11-15). Za\u0142amanie i tch\u00f3rzostwo uczni\u00f3w s\u0105 trudnym do zbicia argumentem przeciw ich nag\u0142ej odwadze w stawianiu czo\u0142a doborowemu oddzia\u0142owi rzymskiej stra\u017cy. Oni naprawd\u0119 nie byli w odpowiednim nastroju do takich rzeczy.<\/p><p>J.N.D. Anderson, dziekan wydzia\u0142u prawa Uniwersytetu Londy\u0144skiego, prezes departamentu prawa orientalnego w Szkole Studi\u00f3w Orientalnych i Afryka\u0144skich (School of Oriental and African Studies) oraz dyrektor Instytutu Zaawansowanych Studi\u00f3w Prawniczych (Institut of Advanced Legal Studies) przy Uniwersytecie Londy\u0144skim, tak oto komentuje twierdzenie, jakoby uczniowie wykradli cia\u0142o Chrystusa: &#8220;K\u0142\u00f3ci\u0142oby si\u0119 to ze wszystkim, co wiemy o nich: z ich etyk\u0105, jako\u015bci\u0105 ich \u017cycia, nieugi\u0119to\u015bci\u0105 w cierpieniu i prze\u015bladowaniach. Nie wyt\u0142umaczy\u0142oby to te\u017c dramatycznej przemiany z ludzi rozczarowanych i zniech\u0119conych w \u015bwiadk\u00f3w, kt\u00f3rych nie mog\u0142y uciszy\u0107 \u017cadne przeciwno\u015bci&#8221; [J.N.D. Anderson, Christianity: The Witness of History, copyright Tyndale Press, 1970. Udost\u0119pnione przez InterVarsity Press, Downers Grove, Illinois, s. 92.].<\/p><p>Teoria, jakoby w\u0142adze \u017cydowskie lub rzymskie przenios\u0142y cia\u0142o Chrystusa, nie t\u0142umaczy jego znikni\u0119cia w spos\u00f3b bardziej sensowny ni\u017c teoria o kradzie\u017cy dokonanej przez uczni\u00f3w. Gdyby w\u0142adze by\u0142y w posiadaniu cia\u0142a lub wiedzia\u0142y, gdzie si\u0119 ono znajduje, dlaczego, gdy uczniowie g\u0142osili w Jerozolimie zmartwychwstanie Jezusa, nie wyja\u015bni\u0142y, \u017ce cia\u0142o zosta\u0142o celowo zabrane?<\/p><p>Gdyby je mia\u0142y, ujawni\u0142yby, gdzie z\u0142o\u017cono cia\u0142o. Dlaczego nie wydobyto zw\u0142ok i nie przewieziono ich na wozie przez centrum Jerozolimy? Takie dzia\u0142ania na pewno doprowadzi\u0142yby chrze\u015bcija\u0144stwo do zguby.<\/p><p>Dr John Warwick Montgomery komentuje: &#8220;To przekracza wszelkie granice prawdopodobie\u0144stwa, aby pierwsi chrze\u015bcijanie mogli sfabrykowa\u0107 podobn\u0105 bajk\u0119, po czym g\u0142osi\u0107 j\u0105 jako prawd\u0119 w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy z \u0142atwo\u015bci\u0105 mogliby j\u0105 zdyskredytowa\u0107 przedstawiaj\u0105c cia\u0142o Jezusa&#8221; [John Warwick Montgomery, History and Christianity, InterVarsity Press, Downers Grove, Illinois, 1972, s. 78.].<\/p><p>8.6. Dowody zmartwychwstania<\/p><p>Profesor Thomas Arnold, przez czterna\u015bcie lat dyrektor Rugby [znana szko\u0142a dla ch\u0142opc\u00f3w w mie\u015bcie o tej samej nazwie, za\u0142o\u017cona w 1567 r. &#8211; przyp. red.], autor s\u0142ynnej, trzytomowej pracy History of Rome (Historia Rzymu), mianowany kierownikiem katedry historii nowo\u017cytnej w Oksfordzie, kt\u00f3ry doskonale zna\u0142 warto\u015b\u0107 dowodu w ustalaniu fakt\u00f3w historycznych, powiedzia\u0142: &#8220;Przez wiele lat studiowa\u0142em histori\u0119 r\u00f3\u017cnych czas\u00f3w. Bada\u0142em i wa\u017cy\u0142em dowody tych, kt\u00f3rzy o nich pisali. Nie znam \u017cadnego faktu w historii ludzko\u015bci, kt\u00f3ry w rozumieniu rzetelnego badacza by\u0142by poparty lepszymi i pe\u0142niejszymi dowodami jakiegokolwiek rodzaju ni\u017c \u00f3w wielki znak dany nam przez Boga, \u017ce Chrystus umar\u0142 i powsta\u0142 z martwych&#8221; [Thomas Arnold, Christian Life &#8211; Its Hopes, Its Fears, and Its Close, T. Fellows, London 1859 (wyd. 6), s. 324.].<\/p><p>Angielski uczony Brooke Foss Westcott powiedzia\u0142: &#8220;Po zebraniu wszystkich dowod\u00f3w nie b\u0119dzie przesad\u0105, je\u015bli powiemy, \u017ce nie ma w historii wydarzenia, kt\u00f3re by\u0142oby lepiej czy obficiej udowodnione ni\u017c zmartwychwstanie Chrystusa. Jedynie dawne przypuszczenie, \u017ce zmartwychwstanie by\u0142o fa\u0142szem, mog\u0142o podsun\u0105\u0107 my\u015bl, jakoby nie istnia\u0142y dowody na jego poparcie&#8221; [Paul E. Little, Know Why You Believe, Scripture Press Publications, Inc., Wheaton 1967, s. 70.].<\/p><p>Dr Simon Greenleaf by\u0142 jednym z najwybitniejszych umys\u0142\u00f3w prawniczych w Ameryce. Zas\u0142yn\u0105\u0142 jako profesor prawa na Uniwersytecie im. Harvarda, kt\u00f3ry przej\u0105\u0142 profesur\u0119 po s\u0119dzi Josephie Storym. H.W.H. Knotts pisze o nim w swoim Dictionary of American Biography (Biografie znanych Amerykan\u00f3w): &#8220;Staraniom Story&#8217;ego i Greenleafa Harvardzka Szko\u0142a Prawa zawdzi\u0119cza swoj\u0105 obecn\u0105 pozycj\u0119 w\u015br\u00f3d naj\u015bwietniejszych szk\u00f3\u0142 prawniczych w Stanach Zjednoczonych&#8221;. Profesor Greenleaf napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119, w kt\u00f3rej zbada\u0142 prawn\u0105 warto\u015b\u0107 \u015bwiadectw Aposto\u0142\u00f3w dotycz\u0105cych zmartwychwstania Chrystusa. Zauwa\u017cy\u0142, \u017ce niemo\u017cliwe jest, aby Aposto\u0142owie &#8220;mogli wytrwa\u0107 potwierdzaj\u0105c prawd\u0119, kt\u00f3r\u0105 g\u0142osili, gdyby Jezus rzeczywi\u015bcie nie zmartwychwsta\u0142 i gdyby oni nie znali tego faktu z tak\u0105 pewno\u015bci\u0105, z jak\u0105 znali ka\u017cdy inny&#8221; [Simon Greenleaf, An Examination of the Testimony of the Four Evangelists by the Rules of Evidence Administered in the Courts of Justice, Baker Book House, Grand Rapids 1965, reprint wydania z 1874, s. 29.]. Greenleaf konkluduje, \u017ce zmartwychwstanie Chrystusa jest jednym z najlepiej udowodnionych wydarze\u0144 w historii wed\u0142ug zasad stosowanych w s\u0105dach w stosunku do procesowego materia\u0142u dowodowego.<\/p><p>Inny prawnik, Frank Morison, zamierza\u0142 podwa\u017cy\u0107 \u015bwiadectwo o zmartwychwstaniu. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce \u017cycie Chrystusa by\u0142o jednym z najpi\u0119kniejszych w dziejach ludzko\u015bci, jednak je\u015bli chodzi o zmartwychwstanie s\u0105dzi\u0142, \u017ce jest to mit, kt\u00f3ry kto\u015b do\u0142\u0105czy\u0142 do historii Jezusa. Planowa\u0142 napisa\u0107 sprawozdanie z ostatnich kilku dni \u017cycia Jezusa. Oczywi\u015bcie, mia\u0142 zamiar zignorowa\u0107 zmartwychwstanie. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce inteligentne i racjonalne podej\u015bcie do Jezusa ca\u0142kowicie usprawiedliwa pomini\u0119cie tego wydarzenia. Zbadawszy jednak fakty z wykorzystaniem swego prawniczego do\u015bwiadczenia i praktyki, musia\u0142 zmieni\u0107 zdanie. Napisa\u0142 w ko\u0144cu bestseller Who Moved the Stone? (Kto poruszy\u0142 g\u0142az?) [Frank Morison, Who Moved the Stone?, Faber and Faber, London 1930.]. Pierwszy rozdzia\u0142 ma tytu\u0142 &#8220;Ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3rej nie chcia\u0142em napisa\u0107&#8221;, pozosta\u0142e rozdzia\u0142y natomiast zdecydowanie zajmuj\u0105 si\u0119 dowodami na zmartwychwstanie Chrystusa.<\/p><p>George Eldon Ladd wnioskuje: &#8220;Jedynym racjonalnym wyt\u0142umaczeniem tych historycznych fakt\u00f3w jest to, \u017ce B\u00f3g o\u017cywi\u0142 Jezusa w Jego cz\u0142owieczej postaci&#8221; [George Eldon Ladd, I Believe in the Resurrection of Jesus, William B. Eerdmans Publishing Co., Grand Rapids 1975, s. 141.]. Osoba wierz\u0105ca w Jezusa Chrystusa dzisiaj mo\u017ce mie\u0107 ca\u0142kowit\u0105 pewno\u015b\u0107, tak jak pierwsi chrze\u015bcijanie, \u017ce jej wiara jest oparta nie na legendzie czy micie, lecz na rzetelnym fakcie historycznym zmartwychwstania Jezusa i opuszczenia przez Niego grobu.<\/p><p>Co jednak najwa\u017cniejsze, wierz\u0105cy mo\u017ce osobi\u015bcie do\u015bwiadczy\u0107 pot\u0119gi zmartwychwsta\u0142ego Chrystusa we w\u0142asnym \u017cyciu. Przede wszystkim mo\u017ce mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce jego grzechy zosta\u0142y odkupione (por. 1 Kor 15,3). Po drugie, mo\u017ce by\u0107 pewny \u017cycia wiecznego i w\u0142asnego zmartwychwstania (por. 1 Kor 15,19-26). Po trzecie, mo\u017ce zosta\u0107 wyzwolony od pustki i beznadziejno\u015bci \u017cycia i przemieniony w nowe stworzenie w Jezusie Chrystusie (por. J 10,10; 2 Kor 5,17).<\/p><p>Jaka jest twoja opinia na ten temat? Co s\u0105dzisz o pustym grobie?<\/p><p>Po zbadaniu dowod\u00f3w z perspektywy prawnika Lord Darling, by\u0142y s\u0119dzia najwy\u017cszy Anglii, stwierdzi\u0142, i\u017c &#8220;istnieje taka mnogo\u015b\u0107 dowod\u00f3w, pozytywnych i negatywnych, rzeczowych i po\u015brednich, \u017ce \u017caden rozumny s\u0105d na \u015bwiecie nie uzna\u0142by historii o zmartwychwstaniu za fa\u0142szyw\u0105&#8221; [Michael Green, Man Alive!, InterVarsity Press, Downers Grove, Illinois 1968, s. 54.]<\/p><p><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/ksb\/biblioteka\/wiecej-niz-ciesla\/rozdzial-9\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">KOLEJNY ROZDZIA\u0141<\/a><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-702a88df elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"702a88df\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-e9e3cb6\" data-id=\"e9e3cb6\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7e4afd4b elementor-nav-menu__align-center elementor-nav-menu__text-align-center elementor-nav-menu--dropdown-tablet elementor-nav-menu--toggle elementor-nav-menu--burger elementor-widget elementor-widget-nav-menu\" data-id=\"7e4afd4b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;submenu_icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;&lt;i class=\\&quot;\\&quot; aria-hidden=\\&quot;true\\&quot;&gt;&lt;\\\/i&gt;&quot;,&quot;library&quot;:&quot;&quot;},&quot;layout&quot;:&quot;horizontal&quot;,&quot;toggle&quot;:&quot;burger&quot;}\" data-widget_type=\"nav-menu.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<nav aria-label=\"Menu\" class=\"elementor-nav-menu--main elementor-nav-menu__container elementor-nav-menu--layout-horizontal e--pointer-underline e--animation-none\">\n\t\t\t\t<ul id=\"menu-1-7e4afd4b\" class=\"elementor-nav-menu\"><li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1552\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/relacja-z-bogiem\/\" class=\"elementor-item menu-link\">Relacja z Bogiem<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-938\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/e-trenerzy\/\" class=\"elementor-item menu-link\">Dla e-trener\u00f3w<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-4306\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/kontakt\/\" class=\"elementor-item menu-link\">kontakt<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1553\"><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/kursyAGAPE\" class=\"elementor-item menu-link\">Jeste\u015bmy na FACEBOOKu<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-215\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/polityka-prywatnosci\/\" class=\"elementor-item menu-link\">Polityka prywatno\u015bci<\/a><\/li>\n<\/ul>\t\t\t<\/nav>\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-menu-toggle\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Menu Toggle\" aria-expanded=\"false\">\n\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"elementor-menu-toggle__icon--open eicon-menu-bar\"><\/i><i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"elementor-menu-toggle__icon--close eicon-close\"><\/i>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<nav class=\"elementor-nav-menu--dropdown elementor-nav-menu__container\" aria-hidden=\"true\">\n\t\t\t\t<ul id=\"menu-2-7e4afd4b\" class=\"elementor-nav-menu\"><li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-1552\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/relacja-z-bogiem\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Relacja z Bogiem<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-938\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/e-trenerzy\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Dla e-trener\u00f3w<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-4306\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/kontakt\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">kontakt<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1553\"><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/kursyAGAPE\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Jeste\u015bmy na FACEBOOKu<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-215\"><a href=\"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/polityka-prywatnosci\/\" class=\"elementor-item menu-link\" tabindex=\"-1\">Polityka prywatno\u015bci<\/a><\/li>\n<\/ul>\t\t\t<\/nav>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-56ceec5d elementor-widget elementor-widget-global elementor-global-4598 elementor-widget-text-editor\" data-id=\"56ceec5d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p style=\"text-align: center\">Copyright \u00a9 2024 <span class=\"s1\">Ruch Chrze\u015bcija\u0144ski Mt28 Wszelkie prawa zastrze\u017cone.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>POPRZEDNI ROZDZIA\u0141 O zmartwychwstaniu Pewien student uniwersytetu w Urugwaju zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do mnie m\u00f3wi\u0105c: &#8220;Profesorze McDowell, dlaczego nie mo\u017ce pan odrzuci\u0107 chrze\u015bcija\u0144stwa?&#8221;. Odpar\u0142em na to: &#8220;Z prostego powodu. Nie jestem w stanie nie doceni\u0107 pewnego wydarzenia historycznego, mianowicie zmartwychwstania Jezusa Chrystusa&#8221;. Sp\u0119dziwszy ponad 700 godzin na studiowaniu tego tematu i wnikliwym badaniu jego podstaw, doszed\u0142em [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":15074,"featured_media":0,"parent":78,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"class_list":["post-98","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"meta_box":{"_cloudsearch_visibility":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/98","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15074"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=98"}],"version-history":[{"count":43,"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/98\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8623,"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/98\/revisions\/8623"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/78"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sites.cru.org\/agapepl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=98"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}